З 1 верасня 2022 года ўступіў у сілу Закон Рэспублікі Беларусь ад 18.07.2022 №195-З "Аб змяненні кодэксаў", які ўстанаўлівае льготны парадак набыцця зямельных участкаў у прыватную ўласнасць грамадзянамі Рэспублікі Беларусь, дзеянне якога абмежавана 5-гадовым тэрмінам з моманту ўступлення ў сілу дадзенага Закона.

У прыватнасці, зямельныя ўчасткі, якія знаходзяцца ў карыстанні землекарыстальнікаў на 1 верасня 2022 года, на працягу 5 гадоў з названай даты могуць прадастаўляцца ў прыватную ўласнасць грамадзянам Рэспублікі Беларусь з прымяненнем каэфіцыента:

0,8 – на тэрыторыі абласных цэнтраў, г. Мінска

0,5 – на іншых тэрыторыях.

Набыццё зямельных участкаў у прыватную ўласнасць дасць магчымасць выкарыстоўваць іх у якасці крыніцы матэрыяльнага дабрабыту, спрыяючы развіццю прадпрымальнасці грамадзян, уцягванню зямельных участкаў у рынкавыя адносіны.

Кошт зямельнага ўчастка, які перадаецца ў прыватную ўласнасць, вызначаецца на падставе кадастравага кошту, які адлюстроўвае каштоўнасць (карыснасць) зямельнага ўчастка. І толькі на працягу 5 гадоў можна набыць у прыватную ўласнасць зямельныя ўчасткі па кадастравым кошце, з прымяненнем каэфіцыентаў, якія дазваляюць паменшыць яго памер.

Напрыклад,

Кадастравы кошт зямельнага ўчастка плошчай 0,1268 га, прадастаўленага для будаўніцтва і абслугоўвання жылога дома на тэрыторыі Віцебскага раёна, складае 1990 руб. 76 кап., то з прымяненнем каэфіцыента 0,5 складзе 995 руб. 38 кап.

Права прыватнай уласнасці на зямлю знаходзіцца пад абаронай заканадаўства Рэспублікі Беларусь, і набыццё ўчастка ў прыватную ўласнасць прадастаўляе шэраг пераваг, асноўнымі з якіх з'яўляюцца наступныя:

Зямельны ўчастак, які належыць на праве прыватнай уласнасці, можа з'яўляцца прадметам розных здзелак, такіх як куплі-продаж, мены, дарэння, рэнты, арэнды, іпатэкі і пераходзіць па спадчыне, у тым ліку і да спадчыннікаў, якія не з'яўляюцца грамадзянамі Рэспублікі Беларусь.

Напрыклад, у выпадку размяшчэння на зямельным участку, які знаходзіцца ў прыватнай уласнасці, капітальнага будаўніцтва, ён з'яўляецца прадметам дагавора куплі-продажу разам з капітальным будаўніцтвам, пры гэтым кошт зямельнага ўчастка вызначаецца асобна ад кошту капітальнага будаўніцтва і не можа быць ніжэй яго кадастравага кошту.

У агульны кошт прадмета дагавора куплі-продажу кошт зямельнага ўчастка можа складаць 90%, у той час як кошт капітальнага будаўніцтва толькі 10%. А набыццё зямельнага ўчастка ў прыватную ўласнасць для калектыўнага садаводства ў садаводчым таварыстве дазволіць распарадзіцца ім і прадаць яго разам з размешчанымі насаджэннямі пры адсутнасці на ўчастку дачнага доміка.

Зямельныя ўчасткі, якія знаходзяцца ў прыватнай уласнасці, могуць здавацца ў арэнду для тых жа мэт, для якіх яны і прадастаўлены, а арэндная плата паслужыць дадатковай крыніцай даходу для арандадаўцы – уласніка зямельнага ўчастка. Прадметам асаблівага попыту ў летні перыяд з'яўляюцца зямельныя ўчасткі, размешчаныя ў таварыствах, прадастаўленыя для вядзення калектыўнага садаводства, якія на розны тэрмін могуць прадастаўляцца ў арэнду асобам, якія жадаюць паспрабаваць свае сілы ў вядзенні калектыўнага садаводства і вырошчванні сельскагаспадарчай прадукцыі, якія не валодаюць магчымасцямі набыць дачны домік і ўчастак.

Зямельныя ўчасткі, якія знаходзяцца ў прыватнай уласнасці, могуць з'яўляцца прадметам іпатэкі ў якасці забеспячэння абавязацельства па крэдытным дагаворы, у тым ліку заключаным з банкам.

З'яўляючыся прадметам дагавора рэнты, зямельны ўчастак дазваляе забяспечыць патрэбы атрымальніка рэнты – уласніка зямлі ў харчаванні, адзенні, жыллі, медыцынскім доглядзе і пэўных грашовых выплатах, тым самым вырашыць праблемы сацыяльнага забеспячэння людзей, якія маюць патрэбу ў дапамозе.

Заканадаўства забяспечвае абарону права прыватнай уласнасці на зямельны ўчастак, прадугледзеўшы і толькі судовы парадак для спынення права прыватнай уласнасці на зямельны ўчастак, у выпадку парушэння ўласнікамі заканадаўства аб ахове і выкарыстанні земляў.

З заявамі аб прадастаўленні зямельных участкаў у прыватную ўласнасць варта звяртацца ў мясцовыя выканаўчыя камітэты па месцы размяшчэння зямельнага ўчастка.

Кансультацыю аб памеры кадастравага кошту зямельнага ўчастка для разліку платы за зямельны ўчастак, якая падлягае ўнясенню, можна атрымаць у структурным падраздзяленні землеўпарадкавання мясцовага выканаўчага камітэта, а ў дачыненні да зямельных участкаў, зарэгістраваных у рэгістры нерухомай маёмасці, правоў на яго і здзелак з ім, звесткі аб кадастравым кошце можна атрымаць у Рэгістры кошту земляў, зямельных участкаў дзяржаўнага зямельнага кадастра, у якім утрымліваюцца звесткі, атрыманыя пры:

  • правядзенні кадастравай ацэнкі земляў, зямельных участкаў населеных пунктаў, садаводчых таварыстваў і дачных кааператываў, земляў, зямельных участкаў, размешчаных за межамі населеных пунктаў, садаводчых таварыстваў і дачных кааператываў;
  • правядзенні кадастравай ацэнкі сельскагаспадарчых земляў, зямельных участкаў, прадастаўленых сельскагаспадарчым арганізацыям, у тым ліку сялянскім (фермерскім) гаспадаркам, іншым арганізацыям для вядзення сельскай гаспадаркі, у тым ліку сялянскай (фермерскай), а таксама для вядзення падсобнай сельскай гаспадаркі.