Пераломны момант у сельскай гаспадарцы. Якой сельскагаспадарчай культуры Лукашэнка надае асаблівую ўвагу
Кіраўнік дзяржавы летась на эксперыментальным полі на сваёй малой радзіме ў Шклоўскім раёне падкрэсліў, што наступіў гістарычны і пераломны момант у сельскай гаспадарцы. Ён звярнуў увагу на азімы ячмень. Пасля аб гэтай сельгас культуры загаварылі і СМІ, і эксперты. Няўжо азімы ячмень здольны здзейсніць пераварот у аграпрамысловым комплексе краіны? У новым выпуску YouTube-праекта БЕЛТА "Па факце: рашэнні Першага" мы раскажам, ці не змянілася меркаванне кіраўніка дзяржавы адносна цудоў-культуры, у чым яе асаблівасць і пры якой ураджайнасці, на думку Прэзідэнта, беларусы былі б у шакаладзе.
Як змяненне клімату ўплывае на працу беларускіх аграрыяў
Беларускае лета настолькі кароткае, што гараджане не паспяваюць ім пацешыцца. А што тады казаць пра вяскоўцаў, якім трэба яшчэ паспець выгадаваць ураджай. Самае няўдзячнае - рабіць прагнозы. І гэты год таму пацвярджэнне. Май 2023-га стаў самым засушлівым, пачынаючы з 1945 года. За месяц у сярэднім выпала 12 мм ападкаў - гэта каля 20% ад кліматычнай нормы. Засуха скарэкціравала не толькі тэрміны пачатку ўборачнай, але і паслядоўнасць культур: раней бітва за ўраджай пачыналася з азімай жыта, цяпер - з азімага ячменю. Ён выспявае раней за іншых і менш схільны да ўплыву засухі.
У дадзены момант мы разглядаем магчымасць павелічэння селекцыйных работ з азімым ячменем. Мы разумеем, што ў вытворчасці суадносіны яравога і азімага ячменю зменіцца. Плануем павялічыць аб'ёмы пітомнікаў азімага ячменю, крыху паменшыўшы аб'ёмы яравога. Мы таксама дапрацоўваем узмоцненымі тэмпамі насенне азімага ячменю, каб перадаць у дзяржаўную камісію па выпрабаванні. Падрыхтавалі тры новыя сарты: "Ранак", што нехарактэрна, а таксама два тыповых - "Дняпро" і "Выток", - распавёў загадчык лабараторыі ячменю Навукова-практычнага цэнтра Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па земляробстве Аляксандр Зубковіч.
Азімы ячмень адносіцца да азімых хлебаў. Кампанію яму складаюць жыта і пшаніца. Іх сеюць у канцы лета або ў пачатку восені да наступлення ўстойлівых замаразкаў. Ураджай збіраюць у наступным годзе. У харчовай прамысловасці збожжа азімага ячменю ўжываюць для стварэння перлавай і ячнай круп, а таксама ячнай мукі. А яшчэ гэта выдатная сыравіна для вытворчасці піва, квасу і сурагатаў кавы. Збожжа - гэта не толькі хлеб, але і малако, сыр, смятана, мяса. А ўсё таму, што ў кармавым рацыёне буйной рагатай жывёлы, свіней і птушак значную долю займаюць якраз збожжавыя. Яны багатыя бялкамі і ўтрымліваюць крухмал.
Чаму ў свой час Лукашэнка звярнуў увагу на азімы ячмень
Прыгледзеліся да гэтай культуры з падачы кіраўніка дзяржавы. Яшчэ будучы кіраўніком сельгаспрадпрыемства, ён займаўся яе вырошчваннем. Таму Прэзідэнт з асабістага досведу ведае: азімы ячмень прыбіраюць раней за іншыя збожжавыя культуры. Гэта дазваляе аператыўна атрымаць кармы для жывёлагадоўлі і больш раўнамерна задзейнічаць тэхніку перад масавай уборкай.
Падчас рабочай паездкі ў Мінскую вобласць у жніўні 2019 года Прэзідэнт распавёў, як вырошчваў азімы ячмень, калі кіраваў сельгаспрадпрыемствам: "Я, напэўна, гектараў 200 высейваў азімага ячменю. Ураджайнасць, вядома, ніжэйшая, чым у іншых культур, але гэта выратаванне, калі няма кармоў, вясной. У канцы мая падыходзіў азімы ячмень".
Якія сельскагаспадарчыя плошчы ў Беларусі займае азімы ячмень
Рашэнне Аляксандра Лукашэнкі — планамерна павялічваць пасевы гэтай культуры. Да прыкладу, сёлета азімы ячмень па краіне займае 161 тыс. га, што ў 2,7 раза больш, чым у 2022 годзе. Гэта складае 11% ворыва. Але, як неаднойчы адзначаў Прэзідэнт, асаблівую ўвагу трэба надаваць тэхналогіі і захоўваць разумны баланс, каб у выпадку нізкай ураджайнасці дабраць збожжавы клін за кошт іншых культур. А яшчэ не варта прымушаць гаспадаркі засяваць пэўныя плошчы азімым ячменем. Усё ж такі на месцах відней.
"З усіх пазіцый азімы ячмень трэба вырошчваць. У савецкія часы наплявацельску да гэтага ставіліся. Цяпер і тэхналогіі, і тэхніка, і людзі іншыя. Мы лёгка можам атрымліваць добрыя ўраджаі ячменю. Так трэба смелей спрабаваць", - напусціў аграрыяў Мінскай вобласці кіраўнік дзяржавы падчас рабочай паездкі ў Слуцкі раён у ліпені мінулага года.
Пры гэтым Прэзідэнт дадаў: "Цягнуць ні ў якім разе не трэба. Яны павінны самі вызначыцца з улікам досведу, колькі вырошчваць ячменю".
На нядаўнім селектары па ўборачнай кампаніі Аляксандр Лукашэнка зноў звярнуўся да гэтай сельгас культуры. "Падкрэсліваю: азімы ячмень - гэта не маё вынаходніцтва, мы яго вырошчвалі даўно, але па астаткавым прынцыпе. Мы ніколі не надавалі гэтай культуры асаблівай увагі, а ёй трэба надаваць асаблівую ўвагу, калі вырашылі яе вырошчваць. Гэта капрызная культура, яна добрая там, дзе захоўваюцца тэхналогіі (у прынцыпе, як і любая іншая культура, але азімы ячмень - перш за ўсё), - сказаў Прэзідэнт. - Азімаму ячменю, я лічу, быць. Ён перажыў катастрофы мінулага і гэтага года і даў нядрэнны ўраджай".
У чым заключаюцца асаблівасці азімага і яравога ячменю
Змяняльны клімат дыктуе агратэндэнцыі. Тэндэнцыя апошніх пяці гадоў - азімыя збожжавыя даюць большы ўраджай, чым яравыя. Азімыя можна вясной выратаваць падкормкай, а вось яравыя больш схільныя да капрызаў надвор'я. Год на год не прыходзіцца: у гэтым сезоне засуха, а ў наступным могуць быць праліўныя дажджы. Адсюль патрабаванне Прэзідэнта: не наракаць на надвор'е, а старанна працаваць на палях.
"Я выдатна разумею, гэта не леташнія ўмовы. Калі 40 дзён у краіне не было дажджоў, то, натуральна, на ўсіх раёнах гэта неяк адбілася. Але спасылацца на тое, што вось бяда, згарэлі ўсе, - гэта няправільна. Так, мы не атрымаем леташні рэкордны ўраджай, але я ад вас гэтага і не патрабую. Калі вы ў мінулым годзе змаглі ўзяць 10,5 млн збожжа ўсіх культур, я прашу ад вас дзевяць. І мы можам сабраць, калі арганізуемся і ў нас будзе нармальная дысцыпліна. Калі механізатар будзе адказваць за стан тэхнікі, каб шлейф пасля камбайна не высяваўся. Гэта ж праца інжынера, агранома, кіраўніка і перш за ўсё механізатара. Захаваем збожжа, якое сёння ёсць у полі, - значыць, будзем мець ураджай", - упэўненасць у гэтым кіраўнік дзяржавы выказаў на нядаўнім селектары па ўборачнай.
Азімы ячмень вырошчваюць у краінах з мяккімі зімамі. У асноўным гэта паўднёвыя раёны Еўропы і Азіі. У ЕС асноўнымі вытворцамі збожжа ячменю з'яўляюцца Францыя, Германія, Аўстрыя, Іспанія. Дарэчы, аналітыкі чакаюць у гэтым годзе зніжэння ўраджаю ячменю. Да прыкладу, па ацэнках іспанскіх фермераў, засуха нанесла непапраўную шкоду больш чым 3,5 млн га збожжавых. Па апошніх назіраннях, беларускі клімат усё больш нагадвае іспанскі. Зімы не марозныя і не снежныя. Вільгаці становіцца ўсё менш. Азімым культурам няма калі ўпадаць у спячку. Вось чаму навукоўцы працуюць над вывядзеннем новых сартоў.
Што вырошчваюць на эксперыментальных палях Прэзідэнта
"Будзьце азімы ячмень!" - скажа Прэзідэнт і сёлета, знаходзячыся з інспекцыяй на малой радзіме. Аляксандр Лукашэнка асабіста адсочвае ўвесь аграцыкл ад пасеву да ўборкі. На эксперыментальных палях кіраўніка дзяржавы працягваюць тэсціраваць новыя сарты ад беларускіх вучоных, у тым ліку па ячмені. Дарэчы, менавіта з александрыйскіх угоддзяў ва ўсе рэгіёны паляцеў "Буслік". Яго дапусцілі да вырошчвання па ўсёй краіне і ўключылі ў дзяржаўны рэестр сартоў.
"У цяперашні час у рэестр Беларусі ўключана 13 сартоў, але не ўсе яны апрацоўваюцца. Самыя вялікія плошчы займаюць французскія сарты "Тэрэза" і "Ізацэлю". Яны ж раслі на прэзідэнцкіх палях", - распавёў Аляксандр Зубковіч.
Вучоны адзначыў і беларускі сарт азімага ячменю "Буслік", які на прэзідэнцкіх палях таксама паказаў годныя вынікі. "Хоць мы вельмі хваляваліся, не хаваю. Гэта вялікая адказнасць. Кіраўнік дзяржавы валодае сітуацыяй, ён усё бачыць. На так званых эксперыментальных прэзідэнцкіх палях у цяперашні час растуць сланечнік, соя, гарох, люпін. У вытворчых пасевах апрацоўваецца беларускі сарт "Буслік", французскія сарты "Тэрэза", "Ізацэлю", - дадаў ён.
Аляксандр Зубковіч звярнуў увагу, што сарт "Буслік" у вытворчасці апрацоўваецца толькі другі год. "Мы рэалізавалі яго па заяўках ва ўсе вобласці. Гэта прыкладна 5,3 тыс. га. Аграрнае вытворчасць зможа яго выпрабаваць. Што тычыцца Расіі, то і там "Буслік" праходзіў выпрабаванні. Ён уключаны ў дзяржаўны рэестр і дапушчаны да выкарыстання. Цяпер афармляем патэнт у Расіі", - заключыў вучоны.
Які ўраджай дае азімы ячмень
"Мушу вам сказаць, што больш за 50 ц (з гектара. - Заўвага. БЕЛТА) у сярэднім азімы ячмень дае. Калі б у нас такая сярэдняя была ўраджайнасць па краіне ўсіх культур, слухайце, мы з вамі былі б, як у народзе кажуць, у шакаладзе. Таму пасевы азімага ячменю трэба пашыраць", - звярнуўся кіраўнік дзяржавы да старшыні Магілёўскага аблвыканкама Анатоля Ісачанкі, які выступіў з дакладам перад Прэзідэнтам у ліпені мінулага года.
Кіраўнік дзяржавы заўсёды надае пільную ўвагу пытанням АПК. І не проста інспектуе, а сам задае тэмп. Нездарма журналісты прэзідэнцкія палі назвалі агракласамі для ўсёй краіны, дзе дэманструюць земляробства заўтрашняга дня. Змяняецца клімат, трансфармуецца сусветная эканоміка, укараняюцца новыя тэхналогіі. І тут трэба быць на крок наперадзе. Таму што ва ўсе часы хлеб - усяму галава.
"Збожжа сёння роднае залатовалютным рэзервам. Заўсёды спатрэбіцца і пастаянна расце ў цане. Прынамсі, такіх цэн на міжнародным рынку, як учора і сёння, не было і не будзе. Гэта дакладна. І калі ў нас ёсць вольныя магутнасці, чаму б іх не запоўніць рэзервам збожжа. Для таго, каб забяспечыць уласную харчовую бяспеку, каб на стале ў нас, як кажуць у народзе, быў "і хлеб, і да хлеба", - падкрэсліў важнасць забеспячэння харчовай бяспекі Аляксандр Лукашэнка на нядаўнім селектары па ўборачнай.
Праект створаны за кошт сродкаў мэтавага збору на вытворчасць нацыянальнага кантэнту.
Крыніца: