Небяспечнае ўпрыгожанне прыдамавой тэрыторыі

Адным са інвазіўных відаў раслін з'яўляецца залатарнік канадскі. Ён быў завезены ў Рэспубліку Беларусь у першую чаргу з мэтай дэкаратыўнага азелянення, а таксама вырошчвання кармоў для жывёлы.

Небяспека распаўсюджвання залатарніка канадскага заключаецца ў тым, што ён цалкам змяняе навакольную флору і фаўну. У расліны няма натуральных ворагаў з ліку раслін і насякомых. Кожны куст залатарніка дае да ста тысяч насення з вельмі высокай усходжасцю. Насенне яго вельмі хутка разносiцца ветрам, і гэта прыводзіць да з'яўлення новых ачагоў росту. Картовішчы выдзяляюць у глебу рэчывы, якія падаўляюць рост іншых раслін, што прыводзіць да поўнага выцяснення з прыродных экасістэм аўтахтонных раслін.

Часцей за ўсё залатарнік канадскі можна сустрэць на могілках, прысядзібных участках, клумбах і кветніках на землях агульнага карыстання населеных пунктаў, адкуль ён актыўна пранікае ў лясы, лугі, паша, пустэчы і іншыя землі. На лугавых і поймавых экасістэмах залатарнік змяняе склад і структуру сенажатных угоддзяў, значна пагаршаецца якасць нарыхтоўваемых кармоў. У поймавых лугавых супольнасцях залатарнік нясе пагрозу папуляцыям рэдкіх і знікаючых відаў раслін. На сельскагаспадарчых угоддзях залатарнік парушае структуру пасеву, зніжаючы ўраджайнасць сельскагаспадарчых культур.

Услед за гэтым знікае большасць лугавых насякомых, птушак, дробных млекакормячых. Такім чынам, займаючы любы ўчастак, залатарнік цалкам змяняе яго жывёльны і раслінны свет.

У залатарніка канадскага сцябло вышынёй 80-140 см, галінасты ў верхняй траціне, па ўсёй даўжыні густа аблісцелы. Лісце да абодвух канцоў звужаныя, на верхавіне завостраныя, ніжнія кароткачарашковыя даўжынёй 5-12 см, верхнія сядзячыя даўжынёй 2-8 см з трыма падоўжнымі жылкамі. Суквецці – касапірамідальныя мяцёлкі 12-40 см даўжынёй, складаюцца з кошыкаў ярка-жоўтых кветак. Кветкі сабраны ў кошыкі, у аднабаковых дугападобна выгнутых гронках, якія ўтвараюць верхавіннае шырокамяцёлкавае суквецце ў выглядзе піраміды.

У Віцебскай вобласці (па дадзеных інвентарызацыі 2025 года) плошча росту залатарніка канадскага складае 288,85 гектара. Найбольш інвазіраванымі з'яўляюцца Аршанскі і Віцебскі раён.

Каб спыніць распаўсюджванне залатарніка канадскага, Віцебскі абласны камітэт прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя просіць адмовіцца ад выкарыстання расліны ў азеляненні і ўпрыгожванні прыдамавых тэрыторый, на клумбах, могілках, у садаводчых таварыствах і іншых тэрыторыях.

Залатарнік канадскі трэба абавязкова скашваць да цвіцення і паспявання насення, па меры адрастання расліны да 15-20 см не менш за два разы за сезон, пачынаючы з вясны да пачатку цвіцення раслін. Больш эфектыўнымі метадамі барацьбы з'яўляецца хімічная апрацоўка, выкопванне або перапашка.

Карыстальнікі зямельных участкаў абавязаны прымаць меры па барацьбе з інвазівнымі раслінамі (абзац 10 часткі першай артыкула 9 Закона "Аб раслінным свеце"). Парушэнне заканадаўства Рэспублікі Беларусь аб ахове і выкарыстанні расліннага свету цягне адміністрацыйную адказнасць.

ВАЖНА:

з 19 чэрвеня 2026 г. невыкананне карыстальнікамі зямельных участкаў або водных аб'ектаў устаноўленага заканадаўствам аб ахове і выкарыстанні расліннага свету абавязку, звязанага з ажыццяўленнем работ па рэгуляванні распаўсюджвання і колькасці відаў раслін, распаўсюджванне і колькасць якіх падлягаюць рэгуляванню, – цягне накладанне штрафу ў памеры да дзесяці базавых велічынь.