Нашае здароўе залежыць ад нашага харчавання

Правільнае харчаванне - адна з найважнейшых умоў добрага самаадчування і здаровага ладу жыцця.

Пра пераход на правільнае харчаванне варта задумацца тым, хто хоча схуднець і пазбавіцца ад лішняга вагі, тым хто проста вырашыў узяцца за здаровы лад жыцця, тым хто займаецца спортам і хоча падтрымліваць сябе ў добрай фізічнай форме, тым людзям, якія хочуць пазбегнуць магчымых праблем са здароўем, альбо тым якія ўжо маюць праблемы са здароўем, выкліканыя няправільным харчаваннем (людзям з захворваннямі страўна-кішачнага тракта, сардэчна-сасудзістымі захворваннямі, праблемамі з сэрцам, з сасудамі, з ціскам, цукровым дыябетам і інш. захворваннямі, якія звязаны з няправільным харчаваннем).

Сутнасць правільнага харчавання

Правільнае харчаванне (іншымі словамі яго яшчэ называюць альбо здаровае харчаванне, альбо збалансаванае харчаванне) гэта карысная ежа, у аснову рацыёну якога ўключаны толькі натуральныя прадукты, якія прыносяць арганізму толькі карысць. У рацыён харчавання чалавека, які збіраецца харчавацца па такім прынцыпе харчавання, павінны ўваходзіць толькі тыя стравы, у якіх налічваецца патрэбная колькасць макра і мікраэлементаў.

УНІВЕРСАЛЬНЫЯ ПРАВІЛЫ правільнага харчавання падыходзяць практычна для кожнага чалавека:

№1: Шкодная ежа

Прыбіраем з рацыёну шкодную ежу – так званы харчовы смецце, які аб'ядноўвае багацце шкодных кампанентаў. Часцей за ўсё гэта інгрэдыенты штучнага паходжання, згубныя для здароўя і наогул чужыя для жывога арганізма. У гэтым жа спісе :

а) Салодкія прысмакі

Лічыцца, што цукар – гэта сапраўдны вораг чалавека. Ён парушае абмен рэчываў, аслабляе імунітэт, не дазваляе схуднець. Больш за ўсё палохае перспектыва захварэць на цукровы дыябет. Аднак усё гэта нясе не любы цукар, а белы, здабываемы з буракоў. Ён выкарыстоўваецца пры вырабе:

цукерак;
выпечкі;
печыва.

Часта гэтыя ўсімі любімыя прадукты дадаткова ўтрымліваюць фарбавальнікі і араматызатары, якія выклікаюць алергію. Гатуюць іх часцей на маргарыне, багатым транс-тлушчамі, якія выклікаюць павышэнне ўзроўню «дрэннага» халестэрыну. Таму звыклыя салодкія прысмакі лепш з рацыёну выключыць.

Белы цукар у кулінарыі лепш замяніць на карычневы (трысняговы). Ён шкоды не наносіць (калі чалавек не пакутуе на дыябет) і пахудзенню не перашкаджае.

Калі хочацца салодкага, замест цукерак і тортаў лепш выбраць мёд (калі на яго няма алергіі). Годнай заменай стануць і садавіна, асабліва бананы, вінаград, інжыр і манга.

б) Фастфуд

Хуткія стравы, нягледзячы на іх смакавую прывабнасць, утрымліваюць вялікую колькасць рэчываў, якія наносяць шкоду здароўю. Калі мы паглынаем чарговы гамбургер ці порцыю бульбы фры, у арганізм паступаюць:

хуткія вугляводы, якія адкладаюцца ў выглядзе лішніх кілаграмаў;
вялікая колькасць калорый, не кампенсуемых энергетычнай каштоўнасцю;
трансжыры, якія перагружаюць печань, падстраўнікавую залозу і павышаюць халестэрын;
глутамат натрыю, які ўзмацняе смак і фармуе харчовую залежнасць;
кансерванты, якія павышаюць тэрмін захоўвання прадуктаў, але знішчаюць мікрафлору кішэчніка.

Замяніць фастфуд прапануем стравамі ўласнага прыгатавання, якія можна браць з сабой і ўжываць у кароткія перапынкі. Картофель нескладана абсмажыць у духоўцы, а ў хатні гамбургер пакласці натуральнае мяса замест катлеты сумнеўнага паходжання.

в) Ежа хуткага прыгатавання і каўбасныя вырабы

Пюрэ, якое заліваецца кіпенем, локшына і булёны з пакецікаў здаюцца палачкамі-выручалочкамі ў дарозе ці калі няма часу. Але ўсе гэтыя прадукты цвёрда стаіць у спісе харчовага смецця з-за высокага ўтрымання:

солі;
фарбавальнікаў;
пальмавага алею (крыніцы халестэрыну);
поліфасфату натрыю, які парушае кіслотнасць арганізма.

Каўбаса, сасіскі і сардэлькі прыкладна так жа суадносяцца з мясам, як локшына хуткага прыгатавання – з супам. У гэтых прадуктах больш хімічных, чым натуральных кампанентаў.

«Каўбасны» колер забяспечвае нітрыт натрыю, а патрэбную форму фаршу надаюць гідракалоіды, якія дзейнічаюць па прынцыпе шпалернага клею.

г) Салодкая газіроўка і сокі

Ёсць меркаванне, што газіроўка – самы шкодны напой у свеце. Па багацці сінтэтычных кампанентаў яна можа саступіць хіба што энергетыкам. Фарбавальнікі, якія ўваходзяць у склад такіх напояў, з'яўляюцца моцнымі канцерагенамі і выклікаюць рак:

паджелудачнай залозы;
малака залозы;
прастаты.

Нарушае адчувальнасць да інсуліну не толькі высокае ўтрыманне фруктозы (шкоднага цукру). Эфект газіроўкі дае вуглякіслы газ. Ужыванне яго ўнутр імкліва павышае ўзровень глюкозы ў крыві.

Адмовіцца ад газіроўкі лепш на карысць натуральных сокаў. Маюцца на ўвазе фрэшы, а не пакаваныя напоі. Апошнія цяжка назваць сокамі, паколькі яны ўтрымліваюць кансерванты, якія падаўжаюць тэрмін захоўвання, а таксама цукар і фарбавальнікі.

Калі штодня піць фрэшы не па кішэні, можна дадаваць невялікую колькасць соку ў мінеральную ваду для надання смаку і водару.

г) Снекі

У рэйтынгу любімага харчавання дзяцей і падлеткаў заўсёды прысутнічаюць чыпсы, сухарыкі, попкорн. Актыўнае ўжыванне іх у раннім узросце наносіць значную шкоду здароўю.

Чыпсы – гэта не бульба (нягледзячы на назву), а субстанцыя з бульбяной мукі, абсмажаная ў фрыцюры з даданнем вялікай колькасці солі, араматызатараў і тэхнічнага тлушчу. Хоць у аснове сухарыкаў – усё ж хлеб, асноўная небяспека хаваецца ў працэсе абсмажвання. Звычайна выкарыстоўваецца раслінная алей нізкай якасці, прычым шматразова. У выніку сухарыкі аказваюцца літара прасякнуты канцэрагенамі.

Попкорн багаты на соль і дыяцэтыл, які вылучаецца пры награванні тлушчу. Акрамя таго, высушаныя збожжа становяцца глебай для размнажэння мікраарганізмаў пры працяглым захоўванні. Лепшая альтэрнатыва снекам – арэхі. Галоўнае – не пераядаць і пераканацца ў адсутнасці алергіі.

е) Соусы і запраўкі

Майонез, кетчуп, гатовыя соусы выкарыстоўваюцца для ўзмацнення смаку страў. Не ўпісваюцца яны ў схему здаровага харчавання з-за ўтрымання:

у соусах – схаваных тлушчаў, кансервантаў, фарбавальнікаў;
у маянэзе – транс-тлушчаў, загушчальнікаў і стабілізатараў;
у кетчупе – цукру, штучнага крухмалу, араматызатараў.

Па гэтай жа прычыне варта выключыць са звычайнага меню плаўленыя сыркі, крабавыя палачкі і падобныя прадукты са складаным складам. Асновы іх могуць быць нават карыснымі, але разнастайныя сінтэтычныя дабаўкі зводзяць карысць на няма.

Альтернатыўныя запраўкі для страў можна прыгатаваць дома з натуральных інгрэдыентаў: таматаў і часнаку, смятаны, імбіру і гарчыцы, аліўкавага алею, цыбулі і морквы. У многіх рэцэптах кісламалочныя прадукты (смятана, грэцкі ёгурт) па змаўчанні аддаюцца перавазе перад маянэзам.

№2: Выключэнне алкаголю на пэўны час

Поўнае выключэнне алкагольных і слабаалкагольных напояў пры пераходзе на правільнае харчаванне (перыяд часу мінімум 21 дзень).

Любая звычка фарміруецца ў чалавека роўна 21 дзень. Менавіта на гэты прамежак часу дайце сабе ўстаноўку: НІЯКАГА АЛКАГОЛЮ!

№3: Захаванне пітнога рэжыму

Неабходна пачаць піць ваду ад 1,5 да 2-2,5 літраў на суткі, у залежнасці ад вагі і ўзросту. Вада ўдзельнічае практычна ва ўсіх біяхімічных працэсах у арганізме, у тым ліку і ў расшчапленні тлушчу, вада прыгнятае апетыт і не дазваляе ёсць залішняе.

№4: Захаванне рэжыму харчавання. Прыём ежы павінен ажыццяўляцца прыкладна кожныя тры гадзіны, невялікімі порцыямі па 200-250 грам. Перапынкі паміж прыёмамі ежы не павінны перавышаць больш за чатыры гадзіны. Гэта значыць, што вы спыняеце сябе марыць голадам паміж асноўнымі прыёмамі ежы і робіце абавязковыя пажыўныя перакусы. Такое харчаванне павялічыць абмен рэчываў, паскорыць працэс пахудання, а таксама забяспечыць арганізм неабходнай энергіяй і пажыўнымі рэчывамі. Таксама не забывайце пра сняданак. Сняданак павінен быць з'едзены на працягу гадзіны пасля абуджэння, вячэра - не пазней шасці гадзін вечара.

Правільнае харчаванне – шлях да здароўя і знешняй прыгажосці.

Харчуйцеся правільна - і Будзьце здаровыя!

ДУ «Расонскі РЦГЭ», 2023 г.