31 мая - Сусветны дзень без тытуню

У 1988 годзе Сусветная асамблея аховы здароўя (далей САЗ) прыняла рэзалюцыю, якая абвяшчае 31 мая Сусветным днём без тытуню. Курэнне – гэта глабальная эпідэмія, якая штогод забірае да 8 мільёнаў жыццяў, мільён з якіх складаюць ахвяры пасіўнага курэння.

За апошнія дзесяць гадоў павялічылася колькасць курцоў сярод моладзі і жанчын. Людзі, якія знаходзяцца побач з курцамі і вымушаныя ўдыхаць тытунёвы дым, хварэюць на незаразныя захворванні так жа часта, як і курцы. Бяспечнага ўзроўню ўздзеяння другаснага тытунёвага дыму не існуе.

Згодна з інфармацыяй Нацыянальнага статыстычнага камітэта Беларусі, з 2016-2021 гг. курцы ў нашай краіне зменшыліся на 2,3% (2016 г. – 24%, 2021 г. – 21,7%). Прычыны курэння: звычка (55,9%), жаданне адпачыць, зняць стрэс (23,3%), курэнне большасці навакольных (13,7%). Асноўныя прычыны адмовы ад курэння: жаданне весці здаровы лад жыцця (49,2%), стан здароўя (39,4%), уплыў блізкіх сваякоў і сяброў – 6,6 %

У тытунёвым дыме змяшчаецца больш за 4200 розных рэчываў, з якіх звыш 200 небяспечныя для арганізма чалавека. Сярод іх асабліва шкодныя нікацін, тытунёвы дэгцяр, вокіс вугляроду (чадны газ) і інш. Моцнымі атрутнымі і разбуральнымі для арганізма чалавека ўласцівасцямі валодаюць радыеактыўныя рэчывы і цяжкія металы, якія змяшчаюцца ў тытунёвым дыме. У курцоў яны назапашваюцца ў бранхах, лёгкіх, печані і нырках. Прадукты сухога дэгцярнага раскладання тытуню ўтрымліваюць дэгцяр, смалы і рэчывы, якія валодаюць канцэрагенным дзеяннем (бензпірэн).

Нікацін выклікае прыхільнасць да тытуню і з'яўляецца адным з самых небяспечных раслінных ядаў. Для чалавека смяротная доза нікаціну складае ад 50 да 100 мг, або 2 – 3 кроплі, менавіта такая доза і паступае ў кроў пасля выкурвання 20 – 25 цыгарэт. Курыльшчык не гіне таму, што такая доза ўводзіцца паступова, не адразу, але на працягу 30 гадоў ён выкурвае прыкладна 20 000 цыгарэт, паглынаючы ў сярэднім 800 г нікаціну, кожная часцінка якога наносіць шкоду здароўю.

Тытунёвы дым выклікае і абвастрае многія хваробы, дзейнічаючы практычна на ўсе

Кінуць паліць мае сэнс у любы час. Спыненне курэння нават у сярэднім і старэйшым узросце дае свой станоўчы вынік:

Ужо праз 20 хвілін пасля выкурэнай цыгарэты ў чалавека нармалізуецца артэрыяльны ціск і частата сардэчных скарачэнняў.

Праз 8-12 гадзін арганізм ачысціцца ад угарнага газу – небяспечнага прадукту ўдыхання тытунёвага дыму. Узровень кіслароду ў арганізме павысіцца да нормы.

Праз суткі курэц пачынае моцна кашляць. Гэта прыкмета таго, што арганізм пазбаўляецца ад таксінаў у лёгкіх.

Праз 48 гадзін узровень нікаціну і прадуктаў яго распаду прыкметна зніжаецца. Пачынаюць аднаўляцца нервовыя канчаткі – у курца абвастраецца смак і нюх. У курцоў з шматгадовым стажам страта адчувальнасці да пахаў і смакаў можа быць незваротнай. Таму, чым раней кінуць паліць – тым больш у вас шанцаў на аднаўленне смаку і нюху.

Праз 72 гадзіны пасля апошняй цыгарэты – ныркі вывядуць ужо больш за 90 % нікаціну і яго метабалітаў з арганізма. Бранхі лёгкіх, якія вядуць да альвеол, расслабяцца – і дыхаць стане значна лягчэй.

Але ў гэты ж час узмацніцца псіхалагічная ломка, могуць праявіцца павышаная трывожнасць і дэпрэсіўнасць. Таксама ў курца могуць з'явіцца млоснасць, галаўны боль, спазмы страўніка.

Калі праз 3 дні не аднавіць курэнне, то ў далейшым самаадчуванне палепшыцца. Выпрацоўка дафаміну паступова прыйдзе ў норму.

Ужо праз 2-3 тыдні адбудзецца паляпшэнне псіхалагічнага стану, і жаданне закурыць стане радзей. Таксама праз 3 тыдні перастане турбаваць кашаль.

Праз месяц адмовы ад курэння паступова нармалізуецца праца сардэчна-сасудзістай сістэмы, прыходзяць у норму плазменныя паказчыкі. Рызыка сардэчнага прыступу, развіцця сардэчна-сасудзістых захворванняў, дыябету 2 тыпу і раку істотна зніжаецца.

Праз 2-9 месяцаў адмовы ад цыгарэт аднаўляюцца лёгкія, знікае дыхавіца, зніжаецца рызыка ВРВІ.

Праз год без цыгарэт у былога курца цалкам аднаўляецца праца сэрца і сасудаў. Удвая зніжаецца рызыка развіцця сардэчна-сасудзістых захворванняў, звязаных з адкладаннем тлушчавых бляшак і рубцовай тканкі ад пашкоджаных таксінамі сценак артэрый.

Праз 5 гадоў рызыка кровазліцця ў кару галаўнога мозгу ў чалавека зніжаецца на 59% у параўнанні з курцамі.

Праз 10 гадоў рызыка развіцця раку лёгкіх зніжаецца на 50% у параўнанні з курцамі.

Праз 15 гадоў рызыка інсульту і раку падстраўнікавай залозы зніжаецца да ўзроўню людзей, якія ніколі не палілі.

Хто ўсё яшчэ курыць, можа самастойна адмовіцца ад гэтай звычкі або звярнуцца за адпаведнай дапамогай да ўрача-псіхіятра-нарколага або псіхатэрапеўта. Урачэбная дапамога павышае верагоднасць поспеху ў сярэднім на 80%.

Па ўсіх пытаннях лячэння нікацінавай залежнасці можна звяртацца да ўрача-псіхіятра-нарколага па месцы жыхарства або ў УАЗ «Віцебскі абласны клінічны цэнтр псіхіятрыі і наркалогіі» (тэл. 8-0212-61-45-76).

Загадчык падлеткавым

наркалагічным аддзяленнем

УАЗ «Віцебскі абласны клінічны цэнтр

псіхіятрыі і наркалогіі» К.С. Мінаева