Дзень прафілактыкі алкагалізму 11 ліпеня 2023 года

Адным са значных і актуальных пытанняў для Рэспублікі Беларусь застаюцца пытанні прафілактыкі п'янства, алкагалізму, а таксама смяротнасць ад знешніх прычын.

Структура спажывання алкаголю ў Рэспубліцы Беларусь (даныя 2020 года): гарэлка – 52.3%, піва – 21.2%, віны вінныя – 17.7%, віны пладовыя – 8.8% («паўночная мадэль»).

Даведка: з пункту гледжання экспертаў «ідэальная» структура спажывання алкаголю: слабы алкаголь, піва – 50%, віно – 35%, моцныя напоі – 15%.

Па ацэнках САЗ звязаныя з алкагалізмам выдаткі для грамадства складаюць 2-5% ВУП (пры гэтым толькі 4% усіх прамых выдаткаў звязаны з аказаннем наркалагічнай дапамогі, 96% - з ліквідацыяй наступстваў алкагалізму, у т.л. абумоўленых ужываннем алкаголю на працоўным месцы).

Сярэдняя працягласць жыцця ў п'ючых на 15-20 гадоў карацейшая, чым у неп'ючых.

Амаль кожны чацвёрты алкаголік (23,6%) у сваім жыцці зрабіў хаця б адну спробу да самагубства.

З п'янствам і алкагалізмам звязана да 50% злачыннасці.

Злоўжыванне алкаголем хаця б адным з сужэнцаў забірае ад 40 да 70% бюджэту сям'і. З гэтай з'явай звязана каля 50% усіх разводаў і абсалютна пераважная частка выпадкаў сацыяльнага сіроцтва.

Ужыванне алкаголю спрыяе развіццю больш за 200 хвароб, інваліднасці і раннюю смяротнасць.

Пасля выхадных прадукцыйнасць працы зніжаецца на 10-15%, пасля вялікіх святаў – на 25-30%. Ужыванне алкаголю з'яўляецца адной з асноўных прычын вытворчага траўматызму. Актуальная праблема з'яўлення работніка на працоўным месцы ў стане алкагольнага ап'янення, распіццё спіртных напояў у працоўны час (у 2017 годзе зафіксавана 16735 такіх фактаў, у 2022 годзе – 18700).

Аб'ёмы продажаў алкаголю за апошнія 10 гадоў у РБ знізіліся з 11.6 млн дал у 2011 годзе да 7.7 млн дал у 2022 годзе. Доля гарэлкі ў агульным аб'ёме продажаў спіртнога ў РБ у 2022 годзе знізілася на 0.8%, ігрістых вінаў – на 4.6%, вінаградных вінаў – на 7.7%, пладовага віна – на 9.5%. Аб'ёмы продажаў піва практычна не змяніліся. Пры гэтым павялічылася доля продажаў каньяку і брэндзі на 8%. Рэзкі рост паказалі продажы немоцнай выпіўкі – на 34.5%. Лікёраў і лікёра-гарэлачных вырабаў прадалі на 14.5% больш, чым у 2021 годзе. Усяго ў 2022 годзе рэалізавана алкаголю на 5.2 млрд рублёў.

Даведачна: Павелічэнне аб'ёму продажу алкаголю на 1л суправаджаецца ростам узроўню агульнай смяротнасці на 2.6%, сардэчна-сасудзістай смяротнасці – на 3.1%, смяротнасці ад цырозу печані – на 6.1%, вострых алкагольных атручванняў – на 11.1%, алкагалізму і алкагольных псіхозаў – на 18%, смяротнасці ў выніку траўм і няшчасных выпадкаў – на 6.2%, узроўню забойстваў – на 4.8%.

У Рэспубліцы Беларусь кожнае 7-е ДТЗ здзяйсняецца нецвярозымі кіроўцамі.

Толькі па Віцебскай вобласці ў 2022 годзе затрымана 2088 кіроўцаў, якія кіравалі аўтамабілем у нецвярозым стане, з іх паўторна 77 чал. (у 2021 годзе адпаведна 2318 і 106 чалавек). За 6 месяцаў 2023 года ў Віцебскай вобласці затрымана 751 нецвярозы кіроўца, з іх паўторна 17 чал. (за 6 месяцаў 2022 года адпаведна 1085 і 28).

Па г.Віцебску ў 2022 годзе затрымана 582 нецвярозыя кіроўцы, з іх паўторна 19 чал. (у 2021 годзе адпаведна 608 і 21). За 6 месяцаў па г.Віцебску выяўлена 177 нецвярозых кіроўцаў, з іх паўторна 10 (за аналагічны перыяд 2022 года адпаведна 291 і 12).

Даведачна: у адпаведнасці з арт.18.15. КоАП РБ кіраванне транспартным сродкам асобай, якая знаходзіцца ў стане алкагольнага ап'янення, пры наяўнасці абсалютнага этылавага спірту ў крыві або выдыханым паветры ў канцэнтрацыі да 0,8 праміле ўключна цягне накладанне штрафу ў памеры ста базавых велічынь з пазбаўленнем права займацца пэўнай дзейнасцю тэрмінам на тры гады, пры наяўнасці абсалютнага этылавага спірту ў крыві або выдыханым паветры ў канцэнтрацыі звыш 0,8 праміле або ў стане, выкліканым спажываннем наркатычных сродкаў, псіхатропных рэчываў, іх аналагаў, таксічных або іншых адурманьваючых рэчываў, а роўна адмова ад праходжання ва ўстаноўленым парадку праверкі (асведчання) на прадмет вызначэння стану алкагольнага ап'янення або стану, выкліканага спажываннем наркатычных сродкаў, псіхатропных рэчываў, іх аналагаў, таксічных або іншых адурманьваючых рэчываў, а таксама ўжыванне алкаголю або наркатычных сродкаў пасля патрабавання аб прыпынку або здзяйснення ДТЗ да праходжання асведчання цягнуць накладанне штрафу ў памеры двухсот базавых велічынь з пазбаўленнем права займацца пэўнай дзейнасцю тэрмінам на пяць гадоў.

За паўторнае на працягу года кіраванне транспартным сродкам у стане ап'янення ўзбуджаецца крымінальная справа па арт.317-1 КК РБ, якая прадугледжвае пазбаўленне права кіравання транспартнымі сродкамі на тэрмін да 5 гадоў з папраўчымі працамі на тэрмін да 2 гадоў, арыштам альбо абмежаваннем волі са штрафам да 1 000 базавых велічынь, а ў шэрагу выпадкаў — пазбаўленнем волі да 2 гадоў. Прадугледжана і канфіскацыя транспартнага сродку.

У Віцебскай вобласці ў 2022 годзе захворванне на наркалагічныя засмучэнні склала 178.56 на 100 тыс. насельніцтва (1971 чалавек) і вырасла да ўзроўню 2021 года па адносным паказчыку на 2.0%. Пры гэтым захворванне на хранічны алкагалізм склала 166.15 на 100 тыс. насельніцтва (1834 чалавек) і вырасла да ўзроўню 2021 года на 0.6%. Захворванне на залежнасці сярод жаночага насельніцтва склала 75.5 на 100 тыс. жаночага насельніцтва і знізілася да ўзроўню мінулага года на 4.8%.

Дзяцей, якія ўжываюць алкаголь і іншыя псіхаактыўныя рэчывы, у 2022 годзе выяўлена 849 чалавек (425.81 на 100 тыс. дзіцячага насельніцтва), выяўляльнасць вырасла да ўзроўню 2021 года на 8.7%.

Колькасць пацыентаў з алкагольнымі псіхозамі, пастаўленых на ўлік, знізілася на 5 выпадкаў да ўзроўню 2021 г. і склала 7.07 на 100 тыс. насельніцтва.

Захворванне на наркалагічныя засмучэнні склала 1834.15 на 100 тыс. насельніцтва і аказалася вышэй за ўзровень 2021 г. па адносным паказчыку на 1.6%: стаіць на дыспансерным уліку 20246 наркалагічных хворых (2021 год – 20217).

Колькасць пацыентаў, якія назіраюцца з хранічным алкагалізмам, склала 19461 чалавек (2021 год – 19469) – рост на 1.5% па адносным паказчыку. Колькасць жанчын, якія назіраюцца на дыспансерным уліку, некалькі вырасла да ўзроўню 2021 года і склала 5058 чалавек (846.76 на 100 тыс. жаночага насельніцтва).

За 6 месяцаў 2023 года захворванне на наркалагічныя засмучэнні склала 103.46 на 100 тыс. насельніцтва (1142 чалавек) і вырасла да ўзроўню 2022 года на 16.4%. Пры гэтым захворванне на хранічны алкагалізм склала 96.57 на 100 тыс. насельніцтва (1066 чалавек) і вырасла да ўзроўню 2022 года на 15.0%. Захворванне на залежнасці сярод жаночага насельніцтва склала 46.87 на 100 тыс. жаночага насельніцтва і вырасла да ўзроўню 2022 года на 16.0%.

Дзяцей, якія ўжываюць алкаголь і іншыя псіхаактыўныя рэчывы, за аналізуемы перыяд 2023 года выяўлена 355 чалавек (178.05 на 100 тыс. дзіцячага насельніцтва), выяўляльнасць знізілася да ўзроўню 2021 года на 7.9%.

Колькасць пацыентаў з алкагольнымі псіхозамі, пастаўленых на ўлік, вырасла да ўзроўню 2022 г. на 2.9% і склала 3.26 на 100 тыс. насельніцтва.

Захворванне на наркалагічныя засмучэнні склала 1845.03 на 100 тыс. насельніцтва і аказалася вышэй за ўзровень 2022 г. па адносным паказчыку на 2.1%: стаіць на дыспансерным уліку 20366 наркалагічных хворых (2022 год – 20240).

Колькасць пацыентаў, якія назіраюцца з хранічным алкагалізмам, склала 19590 чалавек (2022 год – 19522) – рост на 1.9% па адносным паказчыку. Колькасць жанчын, якія назіраюцца на дыспансерным уліку, вырасла да ўзроўню 2022 года і склала 5127 чалавек (858.31 на 100 тыс. жаночага насельніцтва).

Прызнана патрэбнымі ў накіраванні ў ЛПП у 2022 годзе 3020 хворых, што вышэй за ўзровень 2021 года на 16.7%. Адпраўлена ў ЛПП 882 чалавекі (у 2021 годзе – 701 чалавек). За 6 месяцаў 2023 года прызнана патрэбнымі ў накіраванні ў ЛПП 1407 хворых. Гэты паказчык знізіўся да ўзроўню 2022 года на 8.8%. Адпраўлена ў ЛПП 519 чал. (у 2022 годзе – 491 чал.).

Ад атручвання алкаголем па вобласці за 2022 год памерла 256 чалавек (23.19 на 100 тыс. нас.), што вышэй за паказчык узроўню 2021 года на 4.5%. Па працаздольным насельніцтве – 264 выпадкі, па старэйшым працаздольным насельніцтве -92 выпадкі. За 6 месяцаў 2023 года ад атручвання алкаголем па вобласці па папярэдніх дадзеных памерла 116 чалавек, што ніжэй за ўзровень 2022 года на 28.8% (163 чал.), з іх 85 чалавек працаздольнага ўзросту, 31 – старэйшага працаздольнага ўзросту.

Па пытаннях прафілактыкі і лячэння алкагольнай залежнасці можна звяртацца да ўрача-псіхіятра-нарколага па месцы жыхарства або ў Віцебскі абласны клінічны цэнтр псіхіятрыі і наркалогіі па адрасе: стацыянар: пас. Віцьба, вул. Цэнтральная, 1а, тэл. 69-29-60, дыспансер: г. Віцебск, вул. Камуністычная, 1\3, тэлефон рэгістратуры 61-45-80, псіханаркалагічнае аддзяленне з ананімным прыёмам: г. Віцебск, вул. Н. Церашковай, 30 (паліклініка №1, 4-ы паверх), тэлефон ананімнай рэгістратуры 61-45-76.

 Кругласутачна працуе тэлефон даверу 61-60-60).

Падрыхтавала ўрач-псіхіятр-нарколаг

 УАЗ «ВАКЦ псіхіятрыі і наркалогіі»                                             

Шчалкунова І.Н.