Прафілактыка дыябету

14 лістапада 2023 г. – Сусветны дзень барацьбы з дыябетам.

Цукровы дыябет – хранічнае эндакрыннае захворванне, абумоўленае недастатковасцю выпрацоўкі інсуліну або недастатковай яго актыўнасцю.

Вылучаюць наступныя тыпы цукровага дыябету:

дыябет 1-га тыпу (інсуліназалежны);
дыябет 2-га тыпу (інсулінанезалежны).

Цукровы дыябет: сімптомы

Цукровы дыябет часцей праяўляецца не адразу. Захворванне знаходзіцца ў арганізме чалавека ў «спячым» стане, нічым сябе не выдаючы. Часта яго выяўляюць пры прафілактычным аглядзе па агульным аналізе крыві і мачы. Нярэдкія выпадкі, калі дыябет вызначае, напрыклад, акуліст або стаматолаг, пры аглядзе вочнага дна або ротавай поласці.

Прыкметы дыябету 1-га і 2-га тыпу адрозніваюцца. Аднак існуе шэраг сімптомаў, характэрных для дыябету абодвух тыпаў:

моцная неўтаймаваная смага;
частае мачавыпусканне;
некантралюемае пачуццё голаду;
хуткая страта вагі;
рэзкае пагаршэнне зроку;
падвышаная стомленасць і агульная слабасць;
адчуванне здранцвення і паколвання ў ніжніх і верхніх канечнасцях;
доўга загойваюцца паражэнні скуры;
сверб у вобласці палавых органаў і сверб скуры.

Выяўленасць сімптомаў залежыць ад працягласці плыні захворвання, яго цяжкасці і індывідуальных асаблівасцей імуннай сістэмы хворага. У некаторых хворых могуць быць добра выяўлены ўсе сімптомы, у іншых яны ледзь заўважныя або зусім адсутнічаюць.

Ускладненні цукровага дыябету: гіперасмалярная кома, гіпаглікемія, гіперглікемія, дыябетычны кетоацыдоз, дыябетычная рэтынапатыя, дыябетычная макра- і мікраангіяпатыя, дыябетычная нейрапатыя і нефрапатыя, спецыфічныя паражэнні скуры і некаторыя іншыя.

Прафілактыка інсуліназалежнага дыябету 1-га тыпу

уключае наступныя метады:

прафілактыка і своечасовае лячэнне вірусных захворванняў;
грудное выкормліванне дзяцей да 1-1,5 гадоў;
загартоўванне, умераная, адпаведная ўзросту, фізічная нагрузка;
выхаванне ўстойлівасці да стрэсаў;
натуральнае збалансаванае харчаванне.

Прафілактыка інсулінанезалежнага дыябету 2-га тыпу (дыябет дарослых)

Каля 95 працэнтаў усіх «дыябетыкаў» хварэюць менавіта другім тыпам. Гэта цяжкая хвароба, вылечыць якую нельга, хоць кожны з нас можа паменшыць магчымасць яе з'яўлення. Да таго ж усе спосабы прафілактыкі дыябету падыходзяць і для паляпшэння стану вашага здароўя пры ўжо пачатым цукровым дыябеце.

Да асноўных прычын гэтай хваробы трэба, у першую чаргу, аднесці ўзрост: пасля 40 гадоў рызыка значна ўзрастае. Другім фактарам з'яўляецца павышаны вага. Трэцяя прычына - спадчыннасць (генетычная схільнасць). Павышаны артэрыяльны ціск таксама нямала спалучаецца з дадзеным недамаганнем. Недастатковая фізічная актыўнасць (гіпадынамія) - яшчэ адзін фактар, які спрыяе развіццю дыябету.

1. Здаровае харчаванне (дыета).

-Паменшыць спажыванне вугляводаў, каб залішне не загружаць падстраўнікавую залозу, і на абмежаванне паступлення калорый, - каб яшчэ не таўсцець; значнае абмежаванне (часам поўнае выключэнне) з рацыёну лёгказасваяльных вугляводаў (цукар, прысмакі), пры залішнім вазе - зніжэнне каларыйнасці, спецыяльнае дробавае харчаванне - 5-6 разоў за суткі.

- Павялічыць у рацыёне долю страў з гародніны і садавіны, выключаючы разынкі, вінаград, бананы і бульбу, так як яны ўтрымліваюць вялікую колькасць глюкозы, што катэгарычна не рэкамендуецца. Больш карыснымі з'яўляюцца стравы з капусты, буракоў, морквы, баклажанаў, памідораў, радыскі, агуркоў, цукіні, бручкі, балгарскага перцу, зялёнай фасолі, яблыкаў, цытрусавых і ягад, паколькі яны ўтрымліваюць цэлюлозу і валокны, неабходныя для больш павольнага засваення глюкозы. Можна дадаваць вотруб'е ў супы і кашы ў працэсе падрыхтоўкі. Напоямі могуць быць кісламалочныя прадукты, марсы, кампоты і адвары траў.

- 50-70% жывёльных тлушчаў замяніць на раслінныя алеі. Пры распрацоўцы свайго новага рацыёну ўлічыце наяўнасць нятлустага мяса, рыбы і морапрадуктаў у адварным, тушаным і запячоным выглядзе. Тлустае мяса, птушку, сметанковае масла і смажаную ежу наогул лепш выключыць з меню. Таксама неабходна абмежаваць макаронныя вырабы, хлеб, крупы, вострыя, духмяныя і вэнджаныя стравы. Алкагольныя напоі прыйдзецца выключыць цалкам, так як нават невялікая колькасць спірту ў арганізме зніжае паступленне глюкозы з печані.

2.Штодзённыя фізічныя нагрузкі.

-Абавязкова паўгадзіны на дзень заняткі фізкультурай (аэробiка, фітнес). Калі складана адразу 30 хвілін – надасiце свайму здароўю 3 разы на дзень па 10 хвілін. Гэта можа быць шпацыр у парку з сябрамі, сваякамі, або самастойна, з плэерам. Схадзiце ў басейн, танцуйце, гуляйце ў тэніс, катайцеся на веласіпедзе. Галоўнае, каб фізічныя нагрузкі прыносiлi вам задавальненне. Таму не эксперыментуйце з інтэнсіўнымі нагрузкамі, тым больш калі вам ужо за 40 гадоў.

- Штодня знаходзьце магчымасць паварушыцца:

хадзiце пешшу па лесвіцы ўверх і ўніз – забудзьцеся пра ліфт;
да крамы, пральні, кафэ дабірайцеся пешшу;
па дарозе на працу выбiрайце тую аўтобусную прыпынак, якая далей ад дома;
калі ў вас ёсць аўтамабіль, прыпаркуйце яго далей ад месца прызначэння і прагуляйцеся пешшу;
на дачы не толькі адпачывайце ў гамаку, але і пасадзіце нешта карыснае для свайго рацыёну;
надасiце час сваім дзецям і пагуляйце з імі ў актыўныя гульні;
бывайце на рынках, выставах, пляжах і ў парках.

3. Захоўвайце душэўную раўнавагу.

-Захаваць нармальны эмацыянальны стан вы зможаце самі: менш кантактуйце з адмоўна настроенымі людзьмі і захоўвайце спакой. А таксама: «Кiньце палiць!». З дапамогай цыгарэты вы ўсё роўна па-сапраўднаму не супакоiцеся, а нiкацiн, якi паступае ў арганізм, будзе спрыяць прагрэсу дыябету і яго ўскладненняў.

4.Кантралюйце свой ціск.

-Павышаны ціск можа прывесцi да парушэння вугляводнага абмену ў арганізме. Сардэчна-сасудзiстыя захворванні і дыябет вельмi цесна звязаны адзін з адным, таму чым лепш дарослы чалавек будзе сачыць за сваім ціскам, тым надзейней ён зберажэ свае сасуды.

Беражыце сябе і сваіх блізкіх!

ГУ «Расонскі РЦГЭ», 2023г.