Сусветны дзень здароўя 2024 г.

Сусветны дзень здароўя 2024 г. адзначаецца 7 красавіка. Тэма дня здароўя: «Маё здароўе – маё права». Здароўе ў чалавека – стан поўнага фізічнага, душэўнага і сацыяльнага дабрабыту, а не толькі адсутнасць хворасці і фізічных дэфектаў.

Асноўнай і самай важнай састаўляючай здароўя з'яўляецца пастаянная фізічная актыўнасць – якое-небудзь рух цела, што патрабуе скарачэння цягліц і затрат энергіі, няхай гэта будзе хадзьба, танцы, гульні, спорт. Недастатковая фізічная актыўнасць – адна з прычын многіх неінфекцыйных захворванняў, такіх як рак, дыябет, хваробы сэрца. Гэта адна з прычын па значнасці глабальнай смяротнасці насельніцтва. Рух – гэта жыццё!

Другой састаўляючай здароўя з'яўляецца харчаванне. Бо ў цяперашні час працэнт атлусцення сярод людзей як дзіцячага, так і сталасці вельмі вялікі, што таксама адбіваецца на якасці здароўя.

Сусветная арганізацыя аховы здароўя рэкамендуе наступнае:

1. Падтрымліваць належны энергаабмен і здаровы вагу.

2. Перайсці ад спажывання насычаных тлушчаў да ненасычаных (рыба, насенне лёну, арэхі, кунжутны і ільняны алей і г.д.).

3. Выключыць з харчавання транс-тлушчавыя кіслоты.

4. Павялічыць працэнт спажывання садавіны і гародніны, бабовых, арэхаў і цэльназерневых прадуктаў.

5. Абмежаваць спажыванне цукру і солі. А таксама забяспечыць ёдаванне солі.

Яшчэ адной састаўляючай здароўя з'яўляецца паўнавартасны сон. Гэта важны фактар, які станоўча ўплывае на здароўе, асабліва ў наш стрэсавы час. Большасці здаровых дарослых людзей неабходна 7-9 гадзін сну ў суткі. Тым не менш, некаторыя людзі здоль

Прыём ежы павінен ажыццяўляцца не пазней, чым за 2 гадзіны да сну. На поўны, як і на галодны страўнік, заснуць цяжка.

Не ўжывайце прадукты, якія ўтрымліваюць кафеін (шакалад, кава, гарбата, кола) за 6-8 гадзін да сну.

Спаць лепш за ўсё галавой на поўнач (або ўсход). Напрамкі электрамагнітных хваль зямлі і чалавека павінны супадаць. Гэта патрабуецца для правільнай арыентацыі чалавека ў прасторы.

Прагулка перад сном на свежым паветры – ідэальны сродак для моцнага сну. Прычым маецца на ўвазе менавіта прагулка, а не шлях ад дома да крамы, ці ад прыпынку да дома, гэта прагулкай не лічыцца.

Не займайцеся разумовай і фізічнай працай непасрэдна перад сном, гэта прыводзіць да пераўзбуджэння і цяжкасцей з засынаннем.

Не рэкамендуецца ў ложку глядзець тэлевізар, асабліва — остросюжетные фільмы і чытаць падобныя кнігі на ноч.

Цёплы душ або ванна з заспакаяльнымі травамі дапамагае хуткаму засынанню і моцнаму сну.

Не карыстайцеся высокімі падушкамі, спальнае месца павінна быць роўным, не занадта мяккім і не занадта жорсткім. Шыя павінна быць на адным узроўні з целам.

Рэкамендуецца перад сном праветрываць спальнае памяшканне.

Выспаўшыся, вы становіцеся мудрэйшымі, мацнейшымі, у вас з'яўляюцца новыя эмоцыі, аднаўляецца імунітэт. У працэсе сну прыходзяць у норму ўсе жыццёвыя функцыі чалавечага арганізма.

Наступным складнікам здароўя ў цэлым з'яўляецца псіхічнае здароўе — гэта паспяховае выкананне псіхічнай функцыі, вынікам якой з'яўляецца прадуктыўная дзейнасць, устанаўленне адносін з іншымі людзьмі і здольнасць адаптавацца да зменаў і спраўляцца з неспрыяльнымі абставінамі.

Умацаванне псіхічнага здароўя – гэта павышэнне ўстойлівасці чалавека, сям'і, грамадства ў цэлым, а таксама пераадоленне фактараў і ўмоў, якія наносяць шкоду псіхічнаму стану чалавека. Важнае значэнне ва ўмацаванні псіхічнага здароўя маюць: моцная сям'я, пачуццё бяспекі, магчымасць удзелу ў жыцці грамадства, забяспечанасць аплачванай працай, добрыя жыллёвыя ўмовы і падтрымка ў цяжкіх жыццёвых сітуацыях.

Сёння навукова даказана, што пускавымі механізмамі (прычынамі) многіх распаўсюджаных саматычных захворванняў (язвавая хвароба, цукровы дыябет, бранхіяльная астма, нейрадэрміт, псарыяз, гіпертанічная хвароба і іншыя) з'яўляюцца парушэнні псіхічнай сферы, таму лячэнне іх чыста саматычнымі метадамі недастаткова эфектыўна.

Прыкладам узаемаўплыву саматычнай і псіхічнай паталогіі могуць служыць інфаркт міякарда і дэпрэсія, якая разам з курэннем, парушэннем тлушчавага абмену і іншымі неспрыяльнымі фактарамі павышае рызыку парушэння кровазабеспячэння сардэчнай мышцы і абцяжарвае цячэнне інфаркту міякарда. Шанцы выжыць у пацыента з дэпрэсіяй, які перанёс інфаркт міякарда, зніжаюцца ў 2 - 3 разы.

З трывожных расстройстваў на першы план па значнасці выступае панічнае расстройства, асноўным праяўленнем якога з'яўляецца панічная атака, якая вельмі нагадвае сардэчны прыступ і з'яўляецца даволі частай прычынай выкліку хуткай дапамогі і пошуку неіснуючай кардыялагічнай паталогіі.

Не спрыяе захаванню псіхічнага здароўя насельніцтва ў цэлым яго высокая алкагалізацыя (ужыванне алкаголю - адна з шкодных звычак), з-за чаго, па статыстыцы, 20% пацыентаў, якія звяртаюцца ў арганізацыі аховы здароўя для лячэння саматычных захворванняў (гепатыт або цыроз печані, хранічныя захворванні бронхалёгачнай сістэмы і інш.). Гэта значыць, гэта тыя хваробы, якіх чалавек мог бы пазбегнуць пры правільным ладзе жыцця.

Адным са шкодных прывычак таксама лічаць – тытунекурэнне. Кожная выкурэная цыгарэта пакідае пэўны след у арганізме. У выніку рана ці позна ў курцоў узнікаюць паталагічныя змены ў дыхальных шляхах, сэрцы, сасудах, страўна-кішачным тракце, што прыводзіць да развіцця цяжкіх захворванняў. Тытунекурэнне выклікае: розныя віды раку, інфаркт міякарда, інсульт, трамбаэмбалію лёгкіх, атэрасклероз, слепату, глухату, аблітэруючы эндатэрыт, імпетэнцыю і фрыгіднасць, бясплоднасць, эмфізэму лёгкіх, пнеўманію, хранічны бранхіт, разбурэнне зубной эмалі, хваробы ЖКТ, прыроджаныя дэфармацыі, адставанне ў развіцці, заўчасную смяротнасць. Курэнне несумяшчальна са здаровым ладам жыцця.

Барацьба з курэннем – гэта барацьба за здароўе не толькі курцоў, але і навакольных іх людзей.

Шкодная і небяспечная звычка – ужыванне фармакалагічных прэпаратаў, больш вядомых як наркотыкі. Незалежна ад спосабу ўвядзення рэчыва ў арганізм, усе наркотыкі наносяць асабліва небяспечную шкоду нервовай і імуннай сістэме, печані, сэрцу, лёгкім.
Курэнне наркатычных рэчываў спрыяе ўтварэнню хранічнага бранхіту, раку лёгкіх, парушэнню імунітэту, сардэчна-сасудзістай недастатковасці, арытміі, інтаксікацыі печані.
Пры нутравенным увядзенні прэпаратаў надзвычай высокі рызыка захворвання на СНІД, гепатыт (В і С).

Лятучыя наркатычна дзейныя рэчывы (інгалянты) спрыяюць запаволенню разумовага развіцця чалавека, разбураюць дзейнасць кары мозгу, пашкоджваюць усе органы і тканіны арганізма.

Яшчэ адным са складнікаў здароўя з'яўляецца дыспансерызацыя. ДЫСПАНСАРЫЗАЦЫЯ – БЯСПЛАТНЫ крок да здароўя і даўгалецця. Дыспансерызацыя - гэта комплексны метад лячэбна-прафілактычнай дапамогі насельніцтва, мэтай якога з'яўляецца ранняе выяўленне захворванняў, а таксама фактараў іх рызыкі. Яна ўключае медыцынскі агляд у паліклініцы па месцы жыхарства, а пры наяўнасці паказанняў – дынамічнае назіранне за станам здароўя чалавека, прапаганду здаровага ладу жыцця, выхаванне цікавасці да свайго здароўя і, натуральна, выхаванне ў пацыента пачуцця адказнасці за сваё здароўе.

З 1 студзеня 2024 года уступіла ў сілу Пастанова Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь ад 30.08.2023 № 125 «Аб парадку правядзення дыспансерызацыі дарослага і дзіцячага насельніцтва».
(крыніца інфармацыі Нацыянальны прававы Інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь).
Правядзенне дыспансерызацыі накіравана на:

правядзенне медыцынскай прафілактыкі;
прапаганду здаровага ладу жыцця;
выхаванне адказнасці грамадзян за сваё здароўе;
выяўленне хранічных неінфекцыйных захворванняў на ранніх стадыях.

Вызначаны наступныя групы дыспансернага назірання, у якіх праводзіцца дыспансерызацыя:

дарослае насельніцтва – з 18 да 39 гадоў і з 40 гадоў і старэй;
дзіцячае насельніцтва – да 1 года і з 1 года да 17 гадоў.

Праходзяць дыспансерызацыю на працягу:

адного працоўнага дня:
- асобы ва ўзросце ад 18 да 40 гадоў (адзін раз у тры гады);

асобы, якія дасягнулі ўзросту 40 гадоў (адзін раз у год);

два працоўныя дні адзін раз у год:

асобы, якія дасягнулі агульнаўстаноўленага пенсійнага ўзросту;
асобы на працягу пяці гадоў да дасягнення агульнаўстаноўленага пенсійнага ўзросту.

Дыспансерызацыю праводзяць:

дарослага насельніцтва – медработники ў амбулаторна-паліклінічных арганізацыях аховы здароўя па месцы жыхарства (месцы знаходжання), месцы працы (вучобы, службы) і (або) іншых арганізацыях, якія нароўні з асноўнай дзейнасцю таксама ажыццяўляюць медыцынскую дзейнасць ва ўстаноўленым заканадаўствам парадку;
дзіцячага насельніцтва – лекар-педыятр участковы або лекар агульнай практыкі, які абслугоўвае дзіцячае насельніцтва ў амбулаторна-паліклінічных арганізацыях і (або) іншых арганізацыях аховы здароўя.

Для яе правядзення могуць выкарыстоўвацца выязныя формы працы, у тым ліку з прымяненнем перасоўных фельчарска-акушэрскіх пунктаў.

У ходзе дыспансерызацыі медработниками:

аналізуюцца медыцынскія дакументы пацыента;
праводзіцца анкетаванне пацыентаў з афармленнем анкеты выяўлення фактараў рызыкі развіцця неінфекцыйных захворванняў;
праводзіцца ацэнка фактараў рызыкі развіцця неінфекцыйных захворванняў;
праводзіцца медыцынскі агляд пацыента і прымаецца рашэнне аб правядзенні дадатковай дыягностыкі;
афармляецца карта ўліку правядзення дыспансерызацыі дарослага або карта ўліку правядзення дыспансерызацыі дзіцяці;
кансультуюцца пацыенты па пытаннях медыцынскай прафілактыкі, прапаганды здаровага ладу жыцця і выхавання адказнасці грамадзян за сваё здароўе;
ажыццяўляюцца іншыя функцыі, звязаныя з правядзеннем дыспансерызацыі.

Згодна з Інструкцыяй пры правядзенні дыспансерызацыі дарослага і дзіцячага насельніцтва ўлічваюцца вынікі медыцынскіх аглядаў, праведзеных урачамі-спецыялістамі, медыцынскіх умяшанняў, выкананых на працягу дванаццаці месяцаў, якія папярэднічаюць месяцу, у якім праводзіцца дыспансерызацыя. Дыспансерызацыя дзяцей ажыццяўляецца пераважна ў месяц іх нараджэння.

Прававым актам устаноўлены, у тым ліку:

схемы правядзення дыспансерызацыі:
- дарослага насельніцтва;
- дзяцей ва ўзросце да 1 года;
- дзяцей ва ўзросце ад 1 года да 17 гадоў;
- пералікі захворванняў (станаў), якія падлягаюць медыцынскаму назіранню ў амбулаторных умовах, для дарослага і дзіцячага насельніцтва;
- крытэрыі эфектыўнасці дыспансерызацыі дарослага і дзіцячага насельніцтва.
Такім чынам, рэгулярнае праходжанне медыцынскага абследавання, наяўнасць фізічнай актыўнасці, правільнае харчаванне, паўнавартасны сон, адмова ад шкодных звычак, павышаная псіхічная ўстойлівасць чалавека – дазволіць пражыць доўгае і здаровае жыццё.

ДПУ «Расонскі РЦГЭ», 2024 г.