Міжнародны дзень памяці людзей, якія памерлі ад СНІДу (19 мая 2024 года – трэцяя нядзеля мая)

Міжнародны дзень памяці людзей, якія памерлі ад СНІДу, больш за 40 гадоў суправаджае Сусветную кампанію супраць ВІЧ-інфекцыі. У 1983 годзе ў амерыканскім Сан-Францыска невялікая група людзей, асабіста закранутых праблемай, упершыню правяла мерапрыемствы для прыцягнення ўвагі да новай, тады яшчэ малавядомай хваробы.

Пазней гэты рух быў падтрыманы ў многіх краінах. Сёння гэты дзень гучыць заклікам да грамадства і асобных людзей звярнуць увагу на праблемы, звязаныя

За гады развіцця эпідэміі многае змянілася: дзякуючы сучаснай медыцыне ВІЧ-інфекцыя не з'яўляецца смяротным захворваннем, якасць і працягласць жыцця людзей, якія жывуць з ВІЧ (далей – ЖыВ), прыхільных да лячэння антырэтравіруснымі прэпаратамі (далей – АРТ), нічым не адрозніваецца ад якасці і працягласці жыцця людзей без ВІЧ. Аднак, многія людзі, у якіх выяўлены ВІЧ, баяцца звярнуцца да ўрача, стаць на ўлік у медыцынскай установе, асцерагаючыся агалоскі. Прычына гэтага страху – стыгма* і чаканне негатыўнай рэакцыі навакольных.

*Стыгма – («этыкетка», «кляймо») – прадузятае стаўленне да асобнага чалавека ці групы людзей, звязанае з наяўнасцю ў яго/у іх асаблівых уласцівасцей ці прыкмет. Стыгматызацыя – працэс навязвання чалавеку ці групе людзей негатыўнай сацыяльнай ролі.

Для змены негатыўнага стаўлення грамадства да ВІЧ-інфекцыі і да людзей, якія жывуць з ВІЧ-станоўчым статусам, у Беларусі з 2011 года рэалізуецца Адзіная інфармацыйная стратэгія па ВІЧ-інфекцыі, якая ўяўляе сабой інавацыйны падыход па інфармацыйным забеспячэнні прафілактычных кампаній. У цяперашні час у Беларусі прынята трэцяя рэдакцыя Інфармацыйнай стратэгіі на 2024-2026 гады*, якая накіравана на далейшае пераадоленне стыгмы і дыскрымінацыі ў дачыненні да людзей, якія жывуць з ВІЧ, і ключавых груп* насельніцтва.

*Поўны тэкст Інфармацыйнай стратэгіі на 2024-2026 гады:

*Ключавыя групы насельніцтва – групы насельніцтва, схільныя да павышанай рызыкі інфікавання ВІЧ з-за асаблівасцей свайго паводзінаў. Да ключавых груп насельніцтва аднесены асобы, якія ўжываюць ін'екцыйныя наркотыкі; мужчыны, якія практыкуюць сэкс з мужчынамі; трансгендарныя людзі; работнікі камерцыйнага сэксу, людзі, якія знаходзяцца ў месцах пазбаўлення волі.

Стратэгічныя прыярытэты Інфармацыйнай стратэгіі грунтуюцца на аснове задач падпраграмы 5 «Прафілактыка ВІЧ-інфекцыі» Дзяржаўнай праграмы «Здароўе народа і дэмаграфічная бяспека» на 2021–2025 гг., Мэт устойлівага развіцця, прынятых Рэспублікай Беларусь, мэт «95–95–95» Стратэгіі ЮНЭЙДС, Палітычнай дэкларацыі па ВІЧ і СНІД: паскоранымі тэмпамі да актывізацыі барацьбы з ВІЧ і спынення эпідэміі СНІДу да 2030 года, Глабальных стратэгій сектара аховы здароўя па ВІЧ, вірусным гепатыту
і інфекцыям, якія перадаюцца палавым шляхам,
на 2022–2030 гг.

Істотны ўклад у прафілактыку ВІЧ-інфекцыі ўносіць дасягненне мэт аб'яднанай праграмы ААН па ВІЧ/СНІД (ЮНЭЙДС) «95–95–95», якое заключаецца ў тым, каб да 2030 года
95% ВІЧ-інфіцыраваных ведалі пра свой ВІЧ-статус, 95% ВІЧ-інфіцыраваных, якія ведаюць пра дыягназ, прымалі АРТ і 95% ВІЧ-інфіцыраваных, якія атрымліваюць АРТ, дасягнулі падаўленага ўзроўню віруснай нагрузкі, тым самым выключаючы верагоднасць перадачы віруса. Гэта значыць, што чалавек з дыягназам «ВІЧ-інфекцыя», які атрымлівае лячэнне, і па выніках лабараторнага маніторынгу за яго эфектыўнасцю мае падаўленую вірусную нагрузку, не з'яўляецца крыніцай інфекцыі для іншых людзей. У яго крыві канцэнтрацыя віруса настолькі малая, што ён не можа перадаць ВІЧ іншым, у тым ліку пры палавых кантактах. Гэта бясспрэчны даказаны факт.

[Роля віруснай супрэсіі ў скарачэнні перадачы ВІЧ, СААЗ, 2023. ].

 Таму лячэнне ВІЧ-інфекцыі разглядаецца не толькі як эфектыўны метад павелічэння працягласці і якасці жыцця ВІЧ-інфіцыраваных, але і як важны прафілактычны кампанент у частцы стрымлівання распаўсюджвання інфекцыі. У дасягненні стратэгічных мэтавых паказчыкаў Рэспубліка Беларусь дэманструе значную дынаміку: калі ў 2018 г. дасягненне іх у нашай краіне было на ўзроўні «77–58–37»;
то на пачатку 2024 года – «92–92–83».

У цяперашні час у Рэспубліцы Беларусь з дыягназам «ВІЧ-інфекцыя» пражываюць 25154 чалавекі. За перыяд з 1987 года памерла больш за 10 тысяч чалавек. Найбольшая колькасць новых выпадкаў рэгіструецца сярод мужчын і жанчын ва ўзросце ад 30 да 49 гадоў, пераважае палавы шлях перадачы ВІЧ, які складае больш за 80% ад усіх рэгіструемых выпадкаў.

Па стане на 1 красавіка 2024 года ў Віцебскай вобласці зарэгістравана 1983 выпадкі ВІЧ-інфекцыі, з іх памерла 518 чалавек. У цяперашні час у вобласці пражываюць 1465 ВІЧ-інфіцыраваных. Пераважае палавы шлях перадачы ВІЧ-інфекцыі – больш за 83% за ўвесь перыяд назірання. Самыя высокія паказчыкі захворвання ў 2024 годзе зарэгістраваны ў узроставых групах 30–59 гадоў – 87,8%.

За апошнія 5 гадоў дасягнуты значныя поспехі ў выяўленні пацыентаў з ВІЧ-інфекцыяй і дасягненні эфектыўнасці іх лячэння; тэрапія ВІЧ-інфекцыі ў нашай краіне прадастаўляецца ўсім пацыентам бясплатна.

Сёння, як і шмат гадоў таму, Міжнародны дзень памяці людзей, якія памерлі ад СНІДу, абвяшчае магчымасць прадэманстраваць істотны прагрэс у прафілактыцы і лячэнні, а таксама гатоўнасць і жаданне супрацьстаяць далейшаму распаўсюджванню ВІЧ-інфекцыі і нагадвае аб тых, хто сутыкнуўся з гэтым захворваннем за гады развіцця эпідэміі. Чырвоная стужка, прышпіленая да адзення мільёнаў людзей нашай планеты ў гэты дзень, нагадвае аб тым, што ВІЧ-інфекцыя не мае межаў, а сумесныя намаганні і адэкватныя дзеянні змогуць пераадолець неабгрунтаваныя прадузятасці і спрыяць далейшаму прагрэсу
у прафілактыцы.

Дзяржаўная ўстанова «Віцебскі абласны цэнтр гігіены, эпідэміялогіі і грамадскага здароўя», аддзел прафілактыкі
ВІЧ-інфекцыі і парентеральных вірусных гепатытаў