31 мая 2024 года – Сусветны дзень без тытуню

Сусветная арганізацыя аховы здароўя ў 1988 годзе абвясціла 31 мая Сусветным днём без тытуню. Штогод адзначаючы гэты Дзень, медыцынскія работнікі прыцягваюць увагу грамадскасці да небяспек для здароўя, звязаных з ужываннем тытуню.

Глабальнай мэтай Сусветнага дня без тытуню з'яўляецца садзейнічанне абароне цяперашняга і будучых пакаленняў не толькі ад разбуральных наступстваў для здароўя, але таксама і ад сацыяльных, экалагічных і эканамічных праблем, звязаных з ужываннем тытуню і ўздзеяннем тытунёвага дыму. Ужыванне тытуню з'яўляецца найбольш значнай прадухіляльнай прычынай смерці і ў цяперашні час, па дадзеных СААЗ, прыводзіць да смерці кожнага дзясятага дарослага чалавека ў свеце. Штогод ад «тытунёвай эпідэміі» у свеце памірае каля 6 мільёнаў чалавек (больш за 600 тысяч з якіх, не з'яўляючыся курцамі, паміраюць з-за ўздзеяння другаснага тытунёвага дыму). У 2024 годзе СААЗ праводзіць Сусветны дзень без тытуню пад дэвізам «Моладзь уступае ў справу і бярэ слова».

Сусветны дзень без тытуню дасць магчымасць сказаць сваё слова маладым людзям, якія заклікаюць адмовіцца ад прапаганды і маркетынгу тытунёвых вырабаў ва ўсім свеце. Вытворцы электронных цыгарэт выклікаюць новую хвалю залежнасці сярод моладзі. Паказчыкі ўжывання электронных цыгарэт сярод дзяцей ва ўсіх рэгіёнах вышэй, чым сярод дарослых. Згодна з ацэнкамі, 37 мільёнаў маладых людзей ва ўзросце 13-15 гадоў ва ўсім свеце ўжываюць тытунь.

Ніводзін орган не пакутуе ад курэння ў такой ступені, як лёгкія. Адным з першых праяў інтэнсіўнага курэння з'яўляецца развіццё хранічнага запаленчага працэсу, які заканчваецца бранхітамі. Раніцай курца мучыць душны кашаль, які суправаджаецца адхаркваннем серабрыстай, брудна-карычневай мокроты. Пры далейшым атручванні арганізма тытунёвым дымам магчымыя і больш цяжкія захворванні органаў дыхання, напрыклад, эмфізэма лёгкіх, бранхіяльная астма, ХОБЛ (хранічная абструктыўная хвароба лёгкіх). Хваробы лёгкіх і ўсёй дыхальнай сістэмы цягнуць за сабой парушэнне многіх іншых жыццёвых функцый, арганізм пачынае адчуваць недахоп кіслароду. Значна зніжаецца супраціўляльнасць лёгкіх розным інфекцыйным захворванням, пачынаючы ад ВРВІ і заканчваючы туберкулёзам.

Самай страшнай цаной за слабасць да цыгарэты з'яўляюцца ракавыя захворванні. Перш за ўсё гэта рак лёгкіх, а таксама рак губы, гартані, стрававода, страўніка, падстраўнікавай залозы, мачавой бурбалкі.

Курэнне адказвае за 90% выпадкаў раку лёгкіх. Сярод хворых гэтай формай раку некурцы складаюць усяго 1,5%, а малакурцы (да 10 цыгарэт) – каля 2%. Колькасць хворых на рак і перадпухлінныя захворванні лёгкіх сярод курцоў, якія штодня выкурваюць пачак цыгарэт, у 20 разоў вышэйшая, чым сярод некурцоў; хто выкурвае 2 пачкі – ужо ў 80 разоў. Рэзка ўзрасла захворвальнасць на рак лёгкіх сярод жанчын у сувязі з павелічэннем колькасці жанчын-курцоў. Кантэнгент хворых на рак лёгкага значна памаладзеў – віной таму ранні ўзрост, з якога дзеці і падлеткі пачынаюць паліць. Прычынай узнікнення раку ў курцоў з'яўляюцца розныя араматычныя вуглевадароды тыпу бензпірэну і бензантрацэну, анілін, пірыдын, мыш'як, радыеактыўныя элементы – перш за ўсё поланій, а таксама радыеактыўныя ізатопы свінцу, вісмуту, калію, якія ўтрымліваюцца ў тытунёвым дыме; цыгарэтны дым выклікае парушэнні на генетычным узроўні (змены гена р 53). Пра гэта неабходна памятаць кожнаму, бо неабдуманыя дзіцячыя эксперыменты з цыгарэтай могуць навечна запісацца ў генетычнай памяці клетак.

Не варта забываць пра наступствы спажывання электронных сістэм дастаўкі нікаціну і электронных сістэм дастаўкі прадуктаў, якія не з'яўляюцца нікацінам (ЭСДН/ЭСДПН). Яны ўяўляюць сабой гетэрагенны клас вырабаў з харчаваннем ад награвальнага элемента ў выглядзе спіралі, які награвае раствор для ператварэння яго ў аэразоль, які ўдыхаецца карыстальнікам. Гэтыя сістэмы награваюць вадкасць для ўтварэння аэразоляў, якія ўдыхае карыстальнік. Вадкасці для электронных цыгарэт могуць утрымліваць ці не ўтрымліваць нікацін (але не ўтрымліваюць тытунь). Яны таксама ўтрымліваюць дабаўкі, араматызатары і хімічныя рэчывы, якія могуць быць шкоднымі для здароўя чалавека. Наступствы для здароўя ад выкарыстання вейп-сістэм вызначаюцца чатырма фактарамі: 1 – складам раствора (электроннай вадкасці); 2 – матэрыяламі, якія выкарыстоўваюцца пры вырабе прылады; 3 – электрычнай магутнасцю або актыўнай магутнасцю, якая спажываецца ў працэсе эксплуатацыі для награвання электроннай вадкасці; 4 – тапаграфіяй або характарам зацяжак карыстальніка пры выкарыстанні ЭСДН/ЭСДПН. Пры награванні прапіленгліколю адбываецца ўтварэнне фармальдэгіду (фармаліну), які з'яўляецца канцерогенам. Пры сістэматычным уздзеянні яду ўспрымальнасць да яго ўзмацняецца.

Пры награванні араматызатараў вылучаецца дыяцэтыл, пры ўдыханні якога адбываецца звужэнне бранхіёл, можа ўзнікаць запаленне, утварэнне рубцоў. З'яўляецца прычынай развіцця «попкорнавай хваробы». «Попкорнавая хвароба лёгкіх» (абструктыўны бранхіт, бранхіяліт) – гэта цяжкае лёгачнае захворванне, пры якім паражаюцца бранхіёлы. Пры дадзенай паталогіі назіраецца павелічэнне нагрузкі на сэрца, развіццё дыхальнай недастатковасці і іншыя парушэнні ў арганізме. Трэба разумець, што электронныя сістэмы не з'яўляюцца афіцыйным спосабам для адмовы ад курэння.

Сёння ва ўсім свеце курэнне лічыцца антыграмадскай звычкай, мільёны людзей імкнуцца прытрымлівацца здаровага ладу жыцця і кідаюць паліць. У той жа час, адмовіцца ад тытуню можа быць не проста.

Спыненне курэння нават у сярэднім і старэйшым узросце дае свой станоўчы вынік: зніжаецца рызыка ўзнікнення пухлін, звязаных з курэннем (ад 5 да 15%), а таксама інфарктаў і інсультаў.

Ведайце: курэнне не з'яўляецца фізіялагічнай патрэбай чалавека. Гэта толькі звычка, якая шкодзіць здароўю. Цяпер становіцца модна быць здаровым.

Пры немагчымасці кінуць паліць самастойна Вам можа дапамагчы лекар-псіхіятр-нарколаг або псіхатэрапеўт. Урачэбная дапамога павышае верагоднасць поспеху ў сярэднім на 80%.

Па ўсіх пытаннях лячэння нікацінавай залежнасці можна звяртацца да ўрача-псіхіятра-нарколага па месцы жыхарства або ў УАЗ «Віцебскі абласны клінічны цэнтр псіхіятрыі і наркалогіі»

(тэл. 61-45-76, 61-45-80).

 Загадчыца падлеткавым

наркалагічным аддзяленнем               

УАЗ «Віцебскі абласны клінічны цэнтр

псіхіятрыі і наркалогіі»                                                 К.С. Шхамірава