28 ліпеня 2024 г. – Сусветны дзень барацьбы з гепатытамі
Вірусныя гепатыты – актуальнасць праблемы і прафілактыка
Вірусныя гепатыты з'яўляюцца актуальнай праблемай чалавецтва. Па дадзеных САЗ у розных краінах свету віруснымі гепатытамі інфікаваныя сотні мільёнаў чалавек, а кожныя 30 секунд памірае пацыент з-за захворванняў, звязаных з віруснымі гепатытамі. Гэта ўражлівая лічба, асабліва калі ўлічыць, што большасць гэтых смерцяў можна прадухіліць. У цяперашні час захоўваецца высокі эпідэмічны патэнцыял усіх вядомых вірусных гепатытаў – А, В, С, D, E, G.
Заражэнне віруснымі гепатытамі адбываецца рознымі спосабамі. Вірусныя гепатыты дзеляцца на дзве вялікія групы: з фекальна-аральным механізмам перадачы (А, Е) і парентеральным механізмам перадачы (В, С, D). Гепатыты A і E перадаюцца пераважна праз забруджаную ваду, харчовыя прадукты і брудныя рукі. Перадача гепатыту B, C і D ажыццяўляецца праз кроў (пры ін'екцыйным увядзенні наркатычных сродкаў, пры выкарыстанні нестэрыльнага інструментарыя падчас нанясення татуіровак, пірсінгу, правядзення касметычных, манікюрных і педыкюрных працэдур, медыцынскіх маніпуляцый, звязаных з парушэннем цэласнасці скуры і слізістых абалонак), а таксама ад інфікаванай маці дзіцяці падчас родаў і пры незашчоненым палавым кантакце. Найбольшы рызыка інфікавання вірусамі гепатыту B, C і D звязаны з ужываннем наркатычных сродкаў ін'екцыйным шляхам.
Для парентеральных вірусных гепатытаў В і С магчыма цячэнне як у вострай, так і ў хранічнай форме. Важна ведаць, што хранічныя формы вірусных гепатытаў B і C могуць працякаць бессімптомна на працягу доўгага часу, часам да некалькіх гадоў ці нават дзесяцігоддзяў, але пры гэтым можа адбывацца фарміраванне цырозу і раку печані. Як мінімум шэ
- Каб уберегчы сябе ад заражэння гепатытам В і С, варта памятаць, што ў мікраскапічных дозах кроў можа знаходзіцца на брытвах, манікюрных нажніцах, зубных шчотках і іншых прадметах гігіены. Гэта важна ведаць у сямейных ачагах (індывідуальныя зубныя шчоткі, нажніцы і г.д.) і пры наведванні цырульняў (павінен выкарыстоўвацца апрацаваны інструментарый).
- Пры нанясенні татуіровак і пірсінгу важна рабіць гэта стэрыльнымі інструментамі.
- Выкарыстанне прэзерватываў пры выпадковых палавых сувязях.
- Выкарыстанне аднаразовых медыцынскіх інструментаў.
- Аднак, найбольшае значэнне ў прафілактыцы мае вакцынацыя. Вакцыны супраць гепатытаў А і В эфектыўныя і бяспечныя і ўжываюцца ў многіх краінах свету на працягу многіх гадоў. У Рэспубліцы Беларусь імунізацыя насельніцтва супраць гепатыту В праводзіцца ў рамках Нацыянальнага календара прафілактычных прышчэпак. Прышчэпкі праводзяцца бясплатна дзецям і дарослым ва ўзросце да 55 гадоў, не прышчэпленым раней супраць гэтай інфекцыі. Важна адзначыць, што вакцына супраць гепатыту В ускосна абараняе чалавека і ад віруса гепатыту D, паколькі дадзены вірус можа размнажацца толькі ў прысутнасці віруса гепатыту В.
Імунізацыя супраць віруснага гепатыту А праводзіцца бясплатна па эпідэміялагічных паказаннях і на платнай аснове ў паліклініках па месцы жыхарства.
Дзякуючы комплексу прафілактычных і проціэпідэмічных мерапрыемстваў захворванне на вострыя вірусныя гепатыты В і С у Рэспубліцы Беларусь працягвае зніжацца. Далейшая рэалізацыя праграм прафілактыкі гепатыту В і, у першую чаргу, праграмы вакцынацыі насельніцтва, прывядзе да зніжэння захворвання на востры гепатыт В на ўсёй тэрыторыі краіны да адзінкавых выпадкаў і спынення перадачы віруса ад маці дзіцяці падчас родаў.
Вакцына супраць гепатыту С не распрацавана, што звязана з высокай зменлівасцю віруса. Аднак, дасягнуты значныя поспехі ў лячэнні хранічнага гепатыту С. Прарыў у лячэнні звязаны з з'яўленнем новых высокаэфектыўных і бяспечных прэпаратаў, якія дазваляюць цалкам вылечыцца ад гепатыту С. Супрацьвіруснае лячэнне пры хранічным гепатыце В не дазваляе цалкам выдаліць вірус з арганізма, але дае магчымасць знізіць яго колькасць у крыві (вірусную нагрузку) аж да невызначальнага ўзроўню, што прыводзіць да зніжэння рызыкі развіцця цырозу і раку печані. Таму важна своечасова дыягнаставаць гэтыя захворванні, назірацца ў лекара і пры наяўнасці паказанняў праходзіць лячэнне.
У цяперашні час у Рэспубліцы Беларусь рэалізуецца праграма па лячэнні віруснага гепатыту С, што дазволіць у найбліжэйшай будучыні знізіць або ліквідаваць захворванне гэтай інфекцыяй.
Кандыдат медыцынскіх навук,
галоўны пазаштатны лекар-інфекцыяніст
па інфекцыйных хваробах,
галоўны лекар УАЗ «ВАКІБ» Кавалёва Т.А.
Лекар-інфекцыяніст (загадчык)
аддзялення 5 – інфекцыйнае
дарослае дыягнастычнае Асяненка А.А.