Сусветны дзень лёгкіх

25 верасня 2024 года адзначаецца «Сусветны дзень лёгкіх».

Людзі дыхаюць, каб жыць. Таму здароўе лёгкіх – найважнейшая ўмова для паўнавартаснага і шчаслівага жыцця чалавека.

Негатыўна ўплываюць на здароўе лёгкіх: курэнне, аслабленая імунная сістэма, экалогія, вялікая колькасць машын, заводаў, бытавой хіміі і іншых фактараў. Гэтыя фактары могуць прывесці да захворванняў лёгкіх, такіх як астма, сухоты, пнеўманія, бранхіт, ХОБЛ і рак лёгкіх.

Астма — гэта хранічнае захворванне лёгкіх, якое можа паражаць людзей любога ўзросту. Астма – гэта стан, пры якім дыхальныя шляхі звужаюцца і набракаюць і выпрацоўваюць дадатковую слізь. Гэта можа ўскладніць дыханне і выклікаць кашаль і дыхавіцу. Астма не можа быць вылечана, але яе сімптомы можна кантраляваць.

Для некаторых людзей астма з'яўляецца нязначным раздражняльнікам. Для іншых гэта можа быць сур'ёзнай праблемай, якая перашкаджае паўсядзённай дзейнасці і можа прывесці да небяспечнага для жыцця прыступу.

Сімптомы астмы вар'іруюцца ад чалавека да чалавека. У вас могуць быць рэдкія прыступы астмы, сімптомы толькі ў пэўныя моманты, напрыклад, пры трэніроўцы, або сімптомы ўвесь час.

Прыкметы і сімптомы астмы ўключаюць:

Збітае дыханне
Цяжкасць або боль у грудзях
Праблемы са сном, выкліканыя дыхавіцай, кашлем або хрыпам
Свіст або свісцячы гук пры выдыху
Кашаль або дыхавіца, якія пагаршаюцца рэспіраторным вірусам, такім як прастуда або грып.

Сухоты – гэта інфекцыйнае захворванне, выкліканае мікабактэрыямі сухотаў, якія часта называюць палачкамі Коха. Захворванне развіваецца толькі ў адказ на размнажэнне ў арганізме чалавека гэтых мікробаў і часцей за ўсё паражае лёгкія. Інфекцыя распаўсюджваецца па паветры пры кашлі, чханні або адхаркванні інфікаваных людзей.

Сухоты прадухіляюцца і лечацца!

Павышанай рызыцы захворвання сухотамі падвяргаюцца людзі, якія:

пакутуюць на дыябет (высокі ўзровень цукру ў крыві);
маюць аслабленую імунную сістэму (напрыклад, асобы з ВІЧ-інфекцыяй або СНІДам);
пакутуюць ад недастатковага харчавання;
ужываюць тытунь.

Распаўсюджаныя сімптомы сухотаў:

працяглы кашаль (часам з крывёй),
боль у грудзях,
слабасць,
павышаная стомляльнасць,
зніжэнне масы цела,
ліхаманка,
начная потлівасць.

ПНЕВМАНІЯ - гэта запаленне лёгкіх, выкліканае бактэрыямі, вірусамі або грыбамі. Можа з'явіцца як самастойнае захворванне, але часта становіцца ўскладненнем іншых хвароб (грып, каранавірус, СНІД і іншыя імунадэфіцыты, пухліны лёгкіх, браранхаэктазы і г.д.). Запаленне паражае ніжнія дыхальныя шляхі - з'яўляецца кашаль, мокрота, а пры вялікім распаўсюджванні працэсу – дыхавіца. Амаль заўсёды пнеўманія суправаджаецца павышэннем тэмпературы цела (аж да 39-40°) або радзей тэмпература ніжэй за нармальную (асабліва ў пажылых), павышаная стомляльнасць, млявасць, галаўны боль, млоснасць, ваніты.

Калі не звярнуцца да спецыяліста пры з'яўленні першых прыкмет захворвання, то сімптомы пачнуць пагаршацца, а пнеўманія прагрэсаваць, паражаючы ўсё большы аб'ём лёгкіх. Таму не варта адкладаць запіс на прыём да ўрача.

Бранхіт - гэта запаленчы працэс, які паражае трахею і бронхі. У залежнасці ад прычын развіцця, характару плыні і магчымых ускладненняў вылучаюць 2 формы бранхіту: востры і хранічны. Лічыцца, што ў большасці выпадкаў прычынай развіцця бранхіту з'яўляецца інфекцыя: вірус, бактэрыі, атыповыя мікраарганізмы. Але на самой справе гэта дакладна толькі для вострага запалення. Для хранічнага бранхіту інфекцыя з'яўляецца прычынай запалення толькі ў 10-12% выпадкаў: у большасці сваёй, гэта працяглыя змешаныя (вірусна-бактэрыяльныя) інфекцыі з цяжкім цячэннем. Асноўнай жа прычынай развіцця хранічнага запаленчага працэсу з'яўляецца шматгадовае ўздзеянне на слізістую абалонку бронхаў неарганічных раздражняльнікаў: тытунёвы дым, пыл, неспрыяльныя кліматычныя ўмовы.

Сімптомы бранхіту: для вострага бранхіту характэрна раптоўнае павышэнне тэмпературы цела да 37,5-39^о С, якое суправаджаецца сімптомамі інтаксікацыі арганізма (агульная слабасць, потлівасць, дрыжыкі, галаўны боль). У далейшым далучаецца кашаль. У залежнасці ад узбуджальніка захворвання характар кашлю можа змяняцца. Пры хранічным бранхіце клінічная карціна залежыць ад стадыі працэсу. На пачатковых стадыях большасць пацыентаў наогул не лічаць сябе хворымі, а кашаль, які перыядычна ўзнікае, тлумачаць працай ва ўмовах шкоднай вытворчасці або курэннем тытуню. Для іх характэрны перыядычны кашаль з вылучэннем невялікай колькасці светлай (слізістай) або жаўтлявай (слізіста-гнойнай) мокроты, пераважна ў ранішнія гадзіны. Часам кашаль з'яўляецца пры ўдыханні халоднага паветра, тытунёвага дыму. Пры прагрэсаванні захворвання паражаецца большая колькасць бронхаў (ад буйных да больш дробных), што прыводзіць да з'яўлення і далейшага наростання дыхавіцы (дыхальная недастатковасць). Спачатку пацыенты адзначаюць з'яўленне дыхавіцы пры звычайнай нагрузцы. Але на позніх стадыях працэсу дыхавіца становіцца пастаяннай і не праходзіць нават у поўным спакоі. У перыяды абвастрэння хранічнага бранхіту адзначаецца павышэнне тэмпературы цела, якое суправаджаецца сімптомамі інтаксікацыі, наростаннем інтэнсіўнасці кашлю, змяненнем характару мокроты.

ХОБЛ

Хранічная абструктыўная хвароба лёгкіх (ХОБЛ) – гэта хвароба, якая суправаджаецца парушэннем праходнасці бранхіёл, пашырэннем альвеол і парушэннем газаабмену. Паталогія, як правіла, развіваецца ў мужчын ва ўзросце старэй 40 гадоў і асацыюецца, у першую чаргу, з працяглым курэннем. Змены, якія адбываюцца ў лёгкіх, з'яўляюцца незваротнымі, вось чаму вельмі важна своечасова выявіць першыя прыкметы паталогіі і спыніць працэс.

Прычыны: асноўнай прычынай ХОБЛ з'яўляецца працяглае негатыўнае ўздзеянне на дыхальную сістэму. У першую чаргу, гэта курэнне, прычым, як актыўнае, так і пасіўнае. Таксама да магчымых фактараў, якія павышаюць рызыку развіцця захворвання, адносяцца:

працяглае ўдыханне пылу і дробных часціц, у тым ліку, арганічнага паходжання;
рэгулярны кантакт з выпарэннямі едкіх хімічных рэчываў;
пражыванне ў рэгіёне з неспрыяльнай экалогіяй (забруджванне, задымленне паветра);
неданошанасць;
частыя інфекцыі ніжніх аддзелаў дыхальных шляхоў;
некаторыя прыроджаныя заганы.

Чым больш фактараў рызыкі, тым раней у чалавека можа развіцца хранічная абструктыўная хвароба лёгкіх, і тым цяжэйшымі будуць яе сімптомы.

Сімптомы

Асноўнымі сімптомамі ХОБЛ з'яўляюцца кашаль з мокротай і дыхавіца, звязаная з недастатковым паступленнем кіслароду ў кроў. На пачатку развіцця захворвання прыступы здараюцца надзвычай рэдка, часцей па раніцах. Дыхавіца з'яўляецца толькі пры значнай фізічнай нагрузцы. Як правіла, пацыент не звяртае на гэтыя прыкметы ніякай увагі. Рэспіраторныя захворванні пагаршаюць сімптомы, але пасля выздараўлення стан пацыента стабілізуецца.

Па меры прагрэсавання паталогіі прыступы кашлю становяцца штодзённымі, колькасць мокроты павялічваецца. У перыяд абвастрэнняў яна можа набываць гнойны характар. Дыхавіца і адчуванне недахопу паветра ўзнікаюць нават пры невялікай нагрузцы або ў стане спакою. У запушчаных выпадках пацыент губляе здольнасць да актыўнай жыццядзейнасці з-за дыхальнай недастатковасці.

Рак лёгкіх ― адна з найбольш распаўсюджаных анкапаталогій. Яна характарызуецца злаякасным перараджэннем клетак слізістай абалонкі бронхаў або альвеол.

Сімптомы

Першыя прыкметы раку лёгкіх большасць хворых прымае за звычайную прастуду, паколькі на пачатковым этапе росту пухліны адсутнічаюць спецыфічныя праявы. Па меры павелічэння паталагічнага новаўтварэння ў пацыента з'яўляюцца:

адчуванне агульнага недамагання, зніжэнне працаздольнасці;
падвышаная тэмпература цела;
вільготны кашаль з адхаркваннем мокроты;
затрудненае, шумнае дыханне;
набраканне лімфавузлоў;
частыя інфекцыі дыхальных шляхоў.

Сімптомы раку лёгкіх у мужчын і жанчын практычна аднолькавыя. З цягам часу пералічаныя праявы ўзмацняюцца, да іх дадаюцца:

болі ў грудной клетцы, якія ўзмацняюцца падчас кашлю і пры глыбокіх удыхах;
дыхавіца пры нязначных нагрузках або ў стане спакою;
пражылкі крыві або карычневыя згусткі ў адхаркваемай мокроце;
галаўныя болі, болі ў костках;
галавакружэнне, перыядычная страта прытомнасці;
беспрычыннае рэзкае зніжэнне вагі, страта апетыту.

Калі кашаль, падвышаная тэмпература, узмоцненае вылучэнне мокроты працягваюцца больш за два-тры тыдні, абавязкова варта звярнуцца да анколага для абследавання.

Таму для здароўя лёгкіх трэба: правільна харчавацца, не паліць, займацца дыхальнай гімнастыкай, фізкультурай і спортам, загартоўваць арганізм, штогод праходзіць флюараграфічнае абследаванне, берагчы лёгкія ад хімікатаў, фарбаў і бытавой хіміі, чысціць свой дом ад пылазборнікаў, рэгулярна праветрываць памяшканні, часцей выбірацца на прыроду, у лес.

Вядзіце здаровы лад жыцця і будзьце здаровыя!

ГУ «Расонскі РЦГЗ», 2024 г.