Адзіны дзень здаровага харчавання

16 кастрычніка 2024 года — Міжнародны дзень здаровага харчавання!

Правільнае харчаванне - добра збалансаваная ежа яна ляжыць у аснове добрага здароўя. Аснову рацыянальнага харчавання складаюць тры прынцыпы:
I. Энергетычная раўнавага, калі энергавыдаткі арганізма роўныя колькасці энергіі, якая атрымліваецца з ежай.

II. Збалансаванасць рацыёну, калі бялкі, тлушчы, вугляводы, мікра- і макраэлементы і вітаміны знаходзяцца ў правільным суадносінах паміж сабой. Вугляводы з'яўляюцца асноўнай крыніцай энергіі для арганізма, а бялкі неабходныя для пабудовы і аднаўлення тканін. Здаровыя тлушчы, з іншага боку, спрыяюць засваенню пэўных вітамінаў і мінералаў і дапамагаюць падтрымліваць працу мозгу.

III. рэжым прыёму ежы.

 Прытрымліваючыся рэгулярнага графіка прыёму ежы, мы можам дапамагчы адрэгуляваць нашу стрававальную сістэму і пазбегнуць нездаровых перакусаў або пераядання. Харчаванне па раскладзе таксама дапамагае падтрымліваць стабільны ўзровень цукру ў крыві, што прыводзіць да ўстойлівай энергіі на працягу дня. Дробнае харчаванне (5-6 разоў на дзень) падаўляе ўзбуджэнне харчовага цэнтра і зніжае апетыт. Пры гэтым часам дастаткова аднаго яблыка або шклянкі кефіру, павышаны апетыт можа нанесці шкоду здароўю, але і поўнае яго адсутнасць павінна насцярожваць. Для падтрымання апетыту ў патрэбных межах вельмі важнае захаванне правільнага рэжыму харчавання. Ешце больш суцэльназярнёвых прадуктаў. У іх ёсць складаныя вугляводы, якія пераварваюцца павольна і зніжаюць цягу да салодкага. Уключыце ў рацыён крупы з нешліфаванага збожжа, хлеб з вотруб'ем, хлебцы з мукі грубага памолу. Усе яны ўтрымліваюць шмат клятчаткі і таму дапамагаюць знізіць пачуццё голаду і абараняюць арганізм ад сардэчна-сасудзістых захворванняў. У суцэльназярнёвых прадуктах менш калорый, але ёсць вітаміны групы В, Е, кальцый, калій, цынк, медзь і іншыя карысныя рэчывы.

Здаровае харчаванне — харчаванне, якое забяспечвае рост, нармальнае развіццё і жыццядзейнасць чалавека, спрыяе ўмацаванню яго здароўя і прафілактыцы захворванняў. Здаровае харчаванне, будучы разнастайным і збалансаваным, па саставе залежыць ад асаблівасцей асобнага чалавека, як, напрыклад, пол, узрост, лад жыцця і ступень фізічнай актыўнасці, а таксама ад культурных традыцый, мясцовай наяўнасці тых ці іншых прадуктаў, іх коштаў і звычаяў у харчаванні.

Харчуйцеся правільна – і ваша здароўе не будзе дастаўляць вам праблем.

Беражыце сябе і сваіх блізкіх!

ДЗ «Расонскі РЦГЗ», кастрычнік 2024 г.

16 кастрычніка – Міжнародны дзень здаровага харчавання

Мэта правядзення Сусветнага дня здаровага харчавання – павысіць інфармаванасць насельніцтва аб неабходнасці і правільнай арганізацыі здаровага харчавання, каб кожны чалавек яшчэ раз задумаўся аб сваім здароўі, ладзе жыцця, які ён вядзе, уключаючы штодзённы рацыён харчавання, ад якога залежыць нармальная жыццядзейнасць практычна ўсіх органаў і сістэм у арганізме чалавека.

Свайго часу вялікі медык Гіпакрат сказаў: «Мы ёсць тое, што мы ямо». Значэнне гэтай фразы з гадамі становіцца ўсё больш відавочным.

Па дадзеных Сусветнай арганізацыі аховы здароўя (СААЗ) чалавецтва пераядае крухмалазмяшчальных прадуктаў (хлеба, бульбы і інш.) – на 10%, цукру – на 30-35%; недаядае мяса – на 25%, малака – на 30%, агародніны і садавіны – на 45-50%. Незбалансаваны рацыён харчавання спрыяе з'яўленню залішняй вагі і атлусцення. Залішняя маса цела назіраецца ў 47,6 % мужчын і 35,6 % жанчын, атлусценне – у 19 % і 27,6 % мужчын і жанчын адпаведна.

Нездаровае харчаванне, залішняя вага і атлусценне спрыяюць узнікненню значнай долі неінфекцыйных захворванняў (НІЗ), уключаючы сардэчна-сасудзістыя захворванні, дыябет 2 тыпу і некаторыя віды раку, якія разам з'яўляюцца асноўнымі прычынамі смерці.

Здаровае, збалансаванае харчаванне – эфектыўны інструмент зніжэння захворванняў і смяротнасці, з гэтым ужо не спрачаецца ніхто. Ад аховы здароўя залежыць 10% здароўя чалавека, ад здаровага ладу жыцця, уключаючы здаровае, паўнавартаснае харчаванне, яшчэ прыкладна 60%, парадку 30% – прыпадае на генетыку чалавека і экалогію.

Паўнавартаснае харчаванне спрыяе росту і развіццю чалавека, захаванню здароўя, падтрыманню высокай працаздольнасці, супраціўляльнасці арганізма інфекцыям і неспрыяльным фактарам навакольнага асяроддзя.

Распрацоўваючы рацыён правільнага харчавання, трэба кіравацца пэўнымі прынцыпамі, сярод якіх можна вылучыць наступныя:

• рацыён павінен быць збалансаваны па бялках, тлушчах, вугляводах, мікра- і макраэлементах, а таксама вітамінах (сістэматычны лішак або недахоп якіх можа выклікаць негатыўныя наступствы з боку арганізма чалавека);
• каларыйнасць рацыёну павінна быць дастатковай для пакрыцця нашых энергетычных выдаткаў, але не залішняй (у залежнасці ад полу, узросту, стану здароўя і інш.). Недаесці заўсёды лепш, чым пераядаць;
• рэжым харчавання, рэгулярны прыём ежы зніжае рызыку ўзнікнення метабалічнага сіндрому, а, значыць, і рызыку развіцця сардэчна-сасудзістых захворванняў. Таму неабходна абавязкова сняданіць! Сняданак павінен быць паўнавартасным і разнастайным. Найлепшы варыянт – кашы (аўсянка або грэчка – хутка і карысна), можна з'есці яйка ўсмятку або амлет, а замест звычайнай кавы выпіць кубак свежазаваранай гарбаты, лепш зялёнай і без цукру;
• ежа павінна быць разнастайнай з максімальным выкарыстаннем натуральных прадуктаў. Мэтазгодна ў рацыён уключаць збожжавыя, не менш за 400-450 грамаў свежых садавіны, гародніны штодня – яны ўтрымліваюць карыснае харчовае валакно, вітаміны. Для падтрымання аптымальнага стану здароўя САЗ рэкамендуе ўжываць не менш за 5 порцый садавіны і/або гародніны штодня. Адна порцыя ўключае ў сябе: 1 невялікае яблык, або 1 банан, 1/8 часткі вялікай дыні, 12 вінаградзін, 1 вялікі апельсін або персік або 2 абрыкосы, 2 ківі, 1 вялікі памідор або перац салодкі, 2 сярэднія морквы, 1 пачатак кукурузы, 2 сярэднія агуркі, 1 вялікая печаная бульба, 1 кубак тыквы, або капусты, або зялёнага салаты, 1 невялікі кабачок або цукіні.
• для паступлення кальцыя ў арганізм неабходна ўжываць малочныя прадукты (для некаторых катэгорый насельніцтва суцэльнамалочную прадукцыю мэтазгодна замяніць на кісламалочную);
• у меню неабходна ўключаць рыбу, нятлустае мяса, яйкі. Варта абмежаваць у сваім рацыёне тлушчы жывёльнага паходжання. Але зусім адмаўляцца ад іх не варта, бо ў іх утрымліваюцца незаменныя тлустыя кіслоты;
• як мага менш ужываць хуткіх вугляводаў, цукраў, бо яны выклікаюць негатыўныя змены ў арганізме, прыводзяць да хуткага набору вагі з усімі наступнымі наступствамі;
• абмежаваць спажыванне солі да 5г у суткі, памятаючы пра тое, што на долю «схаванай солі», якая змяшчаецца ў хлебе, малацэ, каўбасах, сасісках, вэнджаніне, сырах і многіх іншых прадуктах, прыпадае парадку 80% солі, якую чалавек спажывае штодня.

Здаровае харчаванне – не дыета. Харчуйцеся правільна, не шкадуйце часу на прыгатаванне здаровай свежай ежы, адмоўцеся ад фастфудаў, паўфабрыкатаў, прадуктаў для хуткага харчавання, газіроўкі, вэнджанай, салёнай ежы, і вы істотна зменіце сваё жыццё да лепшага!

Урач-гігіеніст (зав. АГП) ДУ «Віцебскі абласны цэнтр гігіены, эпідэміялогіі і грамадскага здароўя» Цітовіч Л.Ю.