Прафілактыка ІППП

20 лютага 2025 года – дзень прафілактыкі інфекцый, якія перадаюцца палавым шляхам.

Інфекцыі, якія перадаюцца пераважна палавым шляхам (ІППП), – група інфекцыйных захворванняў. Яны ў асноўным перадаюцца пры палавым кантакце ад хворага чалавека здароваму. Да ІППП адносяць сіфіліс, ганарэю, хламідзійную і мікаплазменную інфекцыю, трыхаманіяз, герпетычную і папіломавірусную інфекцыю палавых органаў. Акрамя таго, пры палавых кантактах перадаюцца ВІЧ-інфекцыя, вірусныя гепатыты В і С, а таксама некаторыя іншыя захворванні (крапіўніца, лабковыя вошы, контагіёзны малюск). На сённяшні дзень вядома каля 30 захворванняў, якія могуць перадавацца палавым шляхам.

Па ацэнках Сусветнай арганізацыі аховы здароўя, штогод ва ўсім свеце больш за 340 мільёнаў мужчын і жанчын ва ўзросце 15–49 гадоў захворваюць ІППП, на зямным шары кожны шосты жыхар пакутуе нейкай хваробай, якая перадаецца палавым шляхам.

Наяўнасць у чалавека якой-небудзь інфекцыі, якая перадаецца пераважна палавым шляхам, у сярэднім у 3–4 разы павялічвае рызыку інфікавання ВІЧ. Асабліва рызыка ўзрастае пры наяўнасці адначасова некалькіх ІППП.

Усе інфекцыі, якія могуць перадавацца пры палавых кантактах, умоўна можна падзяліць на вылечныя і невылечныя. На сённяшні дзень цалкам вылечыцца ад вірусных інфекцый, такіх як ВІЧ-інфекцыя, генітальны герпес, папіломавірусная інфекцыя, нельга. Большасць жа ІППП, напрыклад – ганарэя, сіфіліс, трыхаманіяз, паспяхова лечацца пры своечасовым звароце да ўрача.

Пры несвоечасовай дыягностыцы або неадэкватнай тэрапіі ІППП могуць набываць хранічнае цячэнне і стаць прычынай паражэння іншых органаў і сістэм: суставаў пры хламідзіёзе, сардэчна-сасудзістай і нервовай сістэм пры сіфілісе, правакаваць анкалагічныя захворванні (рак шыйкі маткі пры заражэнні вірусамі папіломы чалавека).

Наяўнасць ІППП можа прыводзіць да бясплоддзя як у мужчын, так і ў жанчын, сэксуальных расстройстваў, неспрыяльных зыходаў цяжарнасці (выкідкам, заўчасным родамі, мёртванароджаннем, анамаліямі развіцця плёну).

Асноўнай крыніцай заражэння ІППП з'яўляецца хворы чалавек. Шлях перадачы пераважна палавы. Варта разумець, што заразіцца гэтымі хваробамі нельга пры поцісках рукі, абдымках, сяброўскім пацалунку, выкарыстанні тэлефона, праз харчовыя прадукты, поручні ў грамадскім транспарце, ваду ў басейне ці вадаёме, пры ўкусах насякомых. Аднак варта памятаць, што шэраг захворванняў, напрыклад – сіфіліс, сверб, контагіёзны малюск, могуць перадавацца ў выніку цеснага бытавога кантакту.

Пацвердзіць або абвергнуць ІППП можна толькі на аснове лабараторных тэстаў. Самаадвольнае выздараўленне пры такіх захворваннях, як ганарэя, сіфіліс ці трыхаманіяз немагчыма, а пры паўторным заражэнні цалкам вылечаны чалавек захворвае зноў. Некаторыя захворванні, выкліканыя ІППП, невылечныя, у тым ліку ВПЧ, ВІЧ, генітальны герпес.

Эфектыўнасць барацьбы з інфекцыямі, якія перадаюцца пераважна палавым шляхам, у высокай ступені залежыць ад канцэнтрацыі ўвагі на групах насельніцтва, якія найбольш схільныя рызыцы заражэння, напрыклад, асобы, уцягнутыя ў камерцыйны сэкс і іх кліенты, мужчыны, якія маюць сэкс з мужчынамі, і асобы, якія ўжываюць наркотыкі.

Прафілактыка ІППП

1. ВЫКАРЫСТАННЕ ПРАЗЕРВАЦЫВАЎ

Адным з самых эфектыўных метадаў абароны ад ІППП, уключаючы ВІЧ, з'яўляюцца прэзерватывы пры ўмове іх правільнага і сістэматычнага прымянення. Прэзерватывы варта па магчымасці выкарыстоўваць пры любым вагінальным і анальным палавым кантакце. А лепш пазбягаць выпадковых палавых сувязяў.

Аднак супраць вірусных ІППП (генітальны герпес, вірус папіломы чалавека, цытамегалавірус), а таксама хвароб скуры, якія перадаюцца палавым шляхам, прэзерватыў бесілы.

1. ВАКЦЫНАЦЫЯ

Супраць двух вірусных ІППП — гепатыту B і ВПЧ — існуюць бяспечныя і высокаэфектыўныя вакцыны. Іх з'яўленне стала важным крокам наперад у галіне прафілактыкі ІППП. Па стане на канец 2023 г. вакцына супраць ВПЧ прымянялася ў рамках праграм планавай імунізацыі ў 140 краінах, большасць з якіх складалі краіны з высокім або сярэднім узроўнем даходу. Для элімінацыі раку шыйкі маткі як праблемы грамадскага аховы здароўя ва ўсім свеце неабходна да 2030 г. выйсці на высокія мэтавыя паказчыкі ахопу вакцынацыяй супраць ВПЧ, дыягностыкі і лячэння прадпухлінных паражэнняў і вядзення анкалагічных захворванняў, а затым падтрымліваць іх на гэтым высокім узроўні на працягу дзесяцігоддзяў.

Дасягнуты істотныя поспехі ў распрацоўцы вакцын супраць генітальнага герпесу, і шэраг вакцын-кандыдатаў ужо знаходзяцца на ранніх этапах клінічных даследаванняў. З'яўляецца ўсё больш дадзеных аб тым, што вакцына для прафілактыкі менінгіту (MenB) можа адначасова абараняць ад ганарэі. Для распрацоўкі вакцын супраць хламідыёзу, ганарэі, сіфілісу і трыхаманіяза патрабуюцца дадатковыя даследаванні.

    3. Да іншых біямедыцынскіх мер прафілактыкі некаторых ІППП адносяцца добраахвотнае медыцынскае абразанне ў дарослых мужчын, выкарыстанне мікрабіцыдаў і праходжанне лячэння партнёрамі. Працягваюцца даследаванні, накіраваныя на ацэнку пераваг і патэнцыйнай бяспекі сродкаў да- і постконтактнай прафілактыкі ІППП з улікам фактару ўстойлівасці да процімікробных прэпаратаў (УПП).

 Што ж рабіць, калі адбыўся незашкiльны кантакт (напамiнаем, што небяспечным з'яўляецца любы незашiльны сэкс — i аральны, i анальны, i генiтальны) з сумнiўным партнёрам?

 Настойліва рэкамендуецца наведаць дерматовенералога, які прызначыць вам курс прафілактычнага лячэння адпаведнымі прэпаратамі; прызначыць неабходныя аналізы на наяўнасць ІППП. 

 Абарона ад палавых інфекцый уключае ў сябе і веданне пра стан свайго здароўя. Таму ў любым выпадку праз месяц неабходна абследавацца на ІППП. Раней гэтага тэрміну лабараторная дыягностыка будзе недакладнай.

  Малаверагодна, але ў шэрагу выпадкаў магчыма адправіць "падазронага" партнёра на абследаванне і прадпрымаць далейшыя дзеянні ў залежнасці ад вынікаў яго аналізаў.

Пасля палавога акту прафілактыка інфекцый, якія перадаюцца палавым шляхам, - гэта надзвычайная мера. Злоўжываць ёю не варта - гэта небяспечна для здароўя.

Задумайцеся аб маральнасці, вядзіце здаровы лад жыцця, будзьце вернымі партнёрамі для сваіх каханых і тады - «знаёмства з ІППП у вас не адбудзецца».

ГУ «Расонскі РЦГЭ», люты 2025г.