1 сакавіка – Міжнародны дзень барацьбы з наркаманіяй

Праблема наркаманіі з'яўляецца актуальнай як для аховы здароўя, так і для грамадства ў цэлым. Гэта абумоўлена цяжкімі медыцынскімі і сацыяльнымі наступствамі злоўжывання псіхаактыўнымі рэчывамі. Сучасныя наркатычныя сродкі здольныя сфарміраваць наркатычную залежнасць літаральна за некалькі прыёмаў. Наступствы гэтага захворвання надзвычай небяспечныя, бо адбываюцца грубыя парушэнні функцый унутраных органаў, нервовай сістэмы, пашкоджваецца галаўны мозг, адбываюцца характэрныя змены асобы. Да негатыўных медыцынскіх і сацыяльных наступстваў наркаманіі адносяцца: наяўнасць шэрагу саматычных захворванняў у пацыентаў, высокая частата крымінагенных паводзін і судзімасцяў, парушэнні сямейных сувязяў, нізкі працэнт працоўнай занятасці. Распаўсюджванне наркаманіі займае не апошняе месца і сярод прычын высокай смяротнасці, нізкай нараджальнасці і нізкай працягласці жыцця ў рэспубліцы. Наркаманы спрыяюць распаўсюджванню ВІЧ-інфекцыі, вірусных гепатытаў, венерычных хвароб і іншых небяспечных інфекцыйных захворванняў.

За 2024 год колькасць асоб, выяўленых з упершыню ўстаноўленым дыягназам наркаманіі (першасная захворванне) у Віцебскай вобласці знізілася ў параўнанні з 2023 годам з 54 да 48 выпадкаў (на 11,1%), таксікаманаў выяўлена 11 чалавек (2023 год – 14). Колькасць выяўленых спажыўцоў наркатычных і таксічных рэчываў з шкоднымі наступствамі склала 109 чалавек і знізілася ў параўнанні з 2023 годам на 12,1% (-15 чалавек). Колькасць непаўналетніх, якія знаходзіліся пад прафілактычным назіраннем, склала 9 чалавек (2023 год – 17).

Агульная колькасць спажыўцоў наркатычных і іншых псіхаактыўных рэчываў, якія назіраюцца ў наркалагічных кабінетах устаноў аховы здароўя вобласці, склала 970 чалавек і знізілася ў параўнанні з 2023 годам на 3,0%. Рост адбыўся па асобах з сіндромам залежнасці ад наркатычных рэчываў з 439 да 441 чалавека. Непаўналетніх спажыўцоў наркотыкаў і псіхаактыўных рэчываў па вобласці назіраецца 8 чалавек, іх колькасць знізілася ў параўнанні з 2023 годам на 42,9% (11 чалавек).

Сярод назіраных асоб 22,9% спажываюць псіхастымулятары, 24,5% спажываюць канабіс і канабіноіды, 22,7% – наркотыкі апіёнай групы, седатыўныя, снатворныя і іншыя псіхаактыўныя рэчывы – 11,6%. Пакутуюць палінаркаманіяй – 18,3%.

Сярод спажыўцоў наркотыкаў, якія звяртаюцца па медыцынскую дапамогу, 0,8% – ва ўзросце да 18 гадоў, 6,8% – 19-25 гадоў, 15,8%, – 26-30 гадоў, 16% – 31-35 гадоў, 25,3% – 36-40 гадоў, 40,4% – 18-30 гадоў, 16,0% – 31-35 гадоў, 12,2% – 51-60 гадоў, 0,3% – звыш 60 гадоў. Такім чынам, 64.7% спажыўцоў наркатычных рэчываў – гэта маладыя людзі ва ўзросце да 40 гадоў.

Большасць спажыўцоў наркатычных сродкаў (74,1%) не працуюць і не вучацца, 22,5% працуюць, да 1% навучэнцы.

64.4% не маюць сям'і, 15.5% разведзеныя.

69,8% спажыўцоў пражываюць у гарадскіх населеных пунктах з насельніцтвам звыш 100 тыс. чал., 18,6% у гарадах ад 50тыс. да 100 тыс. жыхароў, 5,4% у гарадскіх населеных пунктах да 10 тыс. жыхароў, 3,4% - у сельскіх населеных пунктах, 2,9% - у гарадскіх населеных пунктах ад 10 тыс. да 50 тыс.

70,4% назіраных асоб маюць судзімасць.

У адпаведнасці з методыкай, зацверджанай загадам Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь ад 11.06.2024 года № 838 «Аб сістэме маніторынгу наркалагічнай сітуацыі ў Рэспубліцы Беларусь», праведзена ацэнка сітуацыі, звязанай са спажываннем наркатычных сродкаў, псіхатропных рэчываў і яго наступстваў, па Віцебскай вобласці за 2024 год.

Па разліковым сярэднім бале ўсіх паказчыкаў ацэнкі сітуацыі, звязанай са спажываннем наркатычных сродкаў, псіхатропных рэчываў і яго наступстваў, наркалагічная сітуацыя ў Віцебскай вобласці ў 2024 годзе заставалася стабільнай.

Негатыўнымі фактарамі ацэнкі сітуацыі, звязанай са спажываннем наркатычных сродкаў, псіхатропных рэчываў і яго наступстваў, з'яўляўся рост колькасці асоб у параўнанні з трохгадовым папярэднім перыядам:

- якія здзейснілі злачынствы, звязаныя з незаконным абаротам наркатычных сродкаў, псіхатропных рэчываў, іх прэкурсораў і аналагаў;

- якія спажываюць канабіс і канабіноіды;

- упершыню ў жыцці ўзятых пад дыспансернае назіранне ў сувязі з сіндромам залежнасці ад наркатычных сродкаў за кошт асоб, якія ўжываюць канабіноіды, і спалучанага ўжывання наркатычных сродкаў;

- адзначаецца рост колькасці асоб, якія знаходзяцца на дыспансерным назіранні, якія ўжываюць псіхастымулятары, і са спалучаным ужываннем наркатычных сродкаў.

- адзначаецца рост колькасці выпадкаў заражэння ВІЧ-інфекцыяй з-за ўжывання наркатычных сродкаў.

У 2024 годзе адзначаецца зніжэнне актыўнасці кабінетаў замяшчальнай тэрапіі метадонам за кошт зніжэння колькасці іх пацыентаў.

На базе стацыянара УАЗ «Віцебскі абласны клінічны цэнтр псіхіятрыі і наркалогіі» (далей УАЗ «ВАКЦПіН») функцыянуе наркалагічнае рэабілітацыйнае аддзяленне, у якім прадугледжана праграма доўгатэрміновай медыка-сацыяльнай рэабілітацыі асоб, якія пакутуюць сіндромам залежнасці ад наркатычных сродкаў, псіхатропных рэчываў, іх аналагаў, таксічных або іншых адурманьваючых рэчываў. Таксама ўкаранёны амбулаторны этап медыцынскай рэабілітацыі наркалагічных пацыентаў, распрацавана праграма медыцынскай рэабілітацыі пацыентаў з сіндромам залежнасці ад псіхаактыўных рэчываў у амбулаторных умовах.

На базе УАЗ «ВАКЦПіН» з 25.07.2024 на функцыянальнай аснове арганізаваны рэабілітацыйны цэнтр для асоб, якія пакутуюць хранічным алкагалізмам, наркаманіяй і таксікаманіяй (далей – рэабілітацыйны цэнтр). Таксама аддзяленне рэабілітацыі залежных пацыентаў функцыянуе ва УАЗ «Полацкая абласная псіхіятрычная бальніца».

У кастрычніку 2024 г. праведзены паглыблены аналіз і ацэнка эфектыўнасці прымяняльных рэабілітацыйных праграм для пацыентаў, якія пакутуюць сіндромам залежнасці ад псіхаактыўных рэчываў. Катамнестычна прааналізаваны вынікі стацыянарнай рэабілітацыі ў дачыненні да 155 пацыентаў – жыхароў г. Віцебска і Віцебскага раёна. Рэмісія ад 3-х да 9 месяцаў адзначана ў 48 пацыентаў, што складае 31%.

Інфармацыйна-адукацыйныя мерапрыемствы рэгулярна праводзяцца на антынаркатычнай пляцоўцы «ВАКЦПіН», размешчанай на базе падлеткавага наркалагічнага аддзялення па адрасе: г. Віцебск, пр-т Маскоўскі, 64 (тэл. 68-94-38).

У працы антынаркатычнай пляцоўкі выкарыстоўваюцца акуляры віртуальнай рэальнасці, якія паказваюць стан наркатычнага ап'янэння, праграмна-апаратны комплекс «Шкодныя звычкі» з магчымасцю прасканаваць арганізм падлетка з дэманстрацыяй у рэальным часе ўплыву на арганізм розных згубных звычак (алкагалізм, курэнне (паленне), снюс, наркотыкі, лятучыя таксічныя рэчывы). Адбудавана пакой наркаспажыўца з выкарыстаннем трэнажора-манекена з выносным электрычным кантролерам для адпрацоўкі прыёмаў сардэчна-лёгачнай рэанімацыі, 3D органы чалавека ў рэальным памеры ў норме і з візуалізацыяй паталогій ад ужывання тых ці іншых псіхаактыўных рэчываў. Маецца канферэнц-пакой, аснашчаная планшэтамі, ТВ-устаноўкай для абмеркавання атрыманых ведаў і зваротнай сувязі.

Па пытаннях лячэння наркатычнай залежнасці, у тым ліку ананімна, можна звярнуцца ва УАЗ «ВАКЦПіН», у стацыянар па адрасе: пас. Віцьба, вул. Цэнтральная, 1-а, тэл.(8-0212) 69-29-85 або ў дыспансер па адрасе: г. Віцебск, вул. Камуністычная, 1\3, тэл. (8-0212) 61-45-80. Ананімная дапамога аказваецца спецыялістамі псіханаркалагічнага аддзялення Цэнтра па адрасе: г. Віцебск, вул. Н. Церашковай, 30 (паліклініка №1 г. Віцебска, 4-ы паверх), тэлефон ананімнай рэгістратуры (8-0212) 61-45-76. Кругласутачна працуе тэлефон даверу (8-0212) 61-60-60. Таксама за медыцынскай дапамогай можна звярнуцца да ўрача-псіхіятра-нарколага па месцы жыхарства.

Урач-псіхіятр-нарколаг УАЗ «ВАКЦПіН» І.Н.Шчалкунова