Прэс-рэліз да Сусветнага дня сэрца

Сусветны Дзень сэрца адзначаецца 29 верасня па ініцыятыве Сусветнай арганізацыі сэрца пры падтрымцы Сусветнай арганізацыі аховы здароўя (далей - САЗ) і ЮНЕСКА з 1999 года больш чым у 100 краінах. Гэта глабальная акцыя ў галіне аховы здароўя праводзіцца з мэтай павышэння свядомасці грамадства аб рэальным разуменні небяспекі, звязанай з эпідэміяй сардэчна-сасудзістых захворванняў ва ўсім свеце. Яе асноўная задача - павышэнне дасведчанасці аб захворваннях сардэчна-сасудзістай сістэмы, прычынах узнікнення і спосабах прадухілення.

У Сусветны дзень сэрца ў многіх краінах праводзяцца мерапрыемствы, на якіх распавядаюць аб сардэчна-сасудзістых захворваннях і аб тым, як іх пазбегнуць. Праводзяцца лекцыі і майстар-класы, выставы і форумы, спартыўныя мерапрыемствы, медыцынскія агляды.

Хваробы сістэмы кровазвароту (далей - ХСК) адносяцца да ліку найбольш распаўсюджаных і часцей іншых прыводзяць да інваліднасці і смерці, іх справядліва называюць эпідэміяй XXI стагоддзя. Кожны год больш за 18 мільёнаў чалавечых жыццяў забіраюць сардэчныя захворванні і іх наступствы. Доля сардэчна-сасудзістых захворванняў у структуры агульнай смяротнасці ў розных дзяржавах складае ад 45 да 60%. Для многіх захворванняў сардэчна-сасудзістай сістэмы характэрна хранічнае цячэнне, з паступовым прагрэсуючым пагаршэннем стану хворага.

У Рэспубліцы Беларусь, як і ва ўсім свеце, на працягу апошніх дваццаці гадоў адзначаецца пастаянны рост захворвання насельніцтва ХСК. Так, толькі з 2000 па 2020 гады захворванне ХСК у рэспубліцы ўзрасло амаль у два разы, прычым вядучымі захворваннямі з'яўляюцца артэрыяльная гіпертэнзія, ішэмічная хвароба сэрца і цэрэбраваскулярныя хваробы. Паралельна захворванню ХСК растуць смяротнасць і інвалідызацыя жыхароў рэспублікі.

Рост захворвання і смяротнасці абумоўлены аб'ектыўнымі і суб'ектыўнымі фактарамі: старэннем насельніцтва, сацыяльна-эканамічнымі ўмовамі, ростам псіхаэмацыйных нагрузак, урбанізацыяй насельніцтва, гіпадынаміяй, змяненнем характару харчавання, умоў жыцця, працы, наяўнасцю шкодных прывычак, фактараў рызыкі развіцця ХСК, адсутнасцю ў пэўнай катэгорыі пацыентаў матывацыі да захавання здаровага ладу жыцця.

Асноўнымі фактарамі рызыкі сардэчна-сасудзістых захворванняў з'яўляюцца: павышаны артэрыяльны ціск, узровень халестэрыну

і парушэнні ліпіднага абмену, павышэнне ўзроўню глюкозы ў крыві, генетычная схільнасць да сардэчна-сасудзістых захворванняў, ужыванне вялікай колькасці солі, курэнне, ужыванне алкаголю, нездаровае харчаванне, нізкая фізічная актыўнасць, залішняя маса цела, стрэсавыя і дэпрэсіўныя станы.

Наяўнасць нават аднаго з фактараў рызыкі павялічвае смяротнасць ва ўзросце 50-69 гадоў у 3,5 раза, а спалучанае дзеянне некалькіх фактараў - у 5-7 разоў.

На думку спецыялістаў САЗ зніжэнне смяротнасці ад сардэчна-сасудзістых захворванняў на 2/3 можа быць забяспечана змяненнем звычак у вобразе жыцця, сярод якіх можна назваць правільнае харчаванне, абмежаванне прыёму солі, кантроль за плынню артэрыяльнай гіпертэнзіі, спыненне курэння, і толькі на 1/3 зніжэнне смяротнасці можа быць забяспечана за кошт развіцця медыкаментознай тэрапіі. Спецыялісты САЗ падкрэсліваюць, што як для эканамічна развітых, так і для краін, якія развіваюцца, самы практычны і найменш дарагі шлях прафілактыкі - здаровы лад жыцця.

Адзначана, што нават 30 хвілін умеранай фізічнай актыўнасці пяць разоў на тыдзень дастаткова, каб знізіць рызыку хвароб сэрца і інсульту. Акрамя таго, рэкамендуецца ўвесці ў рацыён як мага больш садавіны і агародніны. Спецыялісты раяць рыхтаваць здаровую ежу для дзяцей, абмежаваць спажыванне солі да 5 грамаў у дзень (адну чайную лыжку без горкі), кантраляваць памер порцый. На думку ўрачоў таксама варта ўвесці забарону на курэнне ў доме, каб абараніць дзяцей ад пасіўнага курэння.

Калі спадчыннасць спрыяльная, то пачынаючы з 35 гадоў, трэба хаця б раз у год вымяраць узровень халестэрыну і глюкозы. Калі спадчыннасць па сардэчна-сасудзістых захворваннях неспрыяльная, гэта варта рабіць з 20 гадоў.

Акрамя здаровага ладу жыцця, у сучасным грамадстве неабходна развіваць і культуру рэгулярнага медыцынскага назірання для ранняга выяўлення захворванняў і фактараў рызыкі іх развіцця.

На думку экспертаў САЗ, станоўчая дынаміка ў узроўні захворвання і смяротнасці з прычыны ССЗ можа быць дасягнута толькі пры ўмове комплекснага ўздзеяння на фактары, якія ўплываюць на стан здароўя насельніцтва, павышэнне матывацыі людзей да выканання здаровага ладу жыцця.

Прафілактыка ССЗ - рэальны шлях паляпшэння дэмаграфічнай сітуацыі ў краіне.

У заключэнні варта адзначыць, што нават невялікія змены ў ладзе жыцця могуць запаволіць старэнне сэрца. Ніколі не позна пачаць весці здаровы лад жыцця. Пасля з'яўлення ў чалавека прыкмет ССЗ фактары рызыкі працягваюць дзейнічаць, спрыяючы прагрэсаванню захворвання і пагаршаючы прагноз, таму іх карэкцыя павінна быць складовай часткай тактыкі лячэння.

РНПЦ «Кардыялогія»