Сусветны дзень псіхічнага здароўя 10 кастрычніка 2025 года (прэс-рэліз)

Сусветны дзень псіхічнага здароўя адзначаецца па ініцыятыве Сусветнай арганізацыі аховы здароўя (САЗ) з 1992 года з мэтай павышэння дасведчанасці насельніцтва адносна праблем псіхічнага здароўя. Мерапрыемствы Сусветнага дня псіхічнага здароўя накіраваны на павышэнне інфармаванасці насельніцтва аб дзейнасці службаў аховы псіхічнага здароўя, а таксама аб магчымасцях аказання своечасовай дапамогі асобам, якія трапілі ў складаныя жыццёвыя сітуацыі.

У 2025 годзе Сусветны дзень псіхічнага здароўя праводзіцца пад дэвізам «Псіхічнае здароўе ў надзвычайных сітуацыях». Па ацэнцы САЗ, кожны пяты чалавек, які пражывае ў раёнах, пацярпелых ад канфліктаў, стыхійных бедстваў або надзвычайных сітуацый, мае псіхічнае засмучэнне. Адчуваць страх, трывогу ў такіх умовах – натуральная рэакцыя на надзвычай стрэсавыя падзеі. Вайна, стыхійныя бедствы, аварыі на транспарце і вытворчасці, дзеянні тэрарыстаў і масавыя беспарадкі ў значнай часткі ўдзельнікаў таго, што адбываецца, выклікаюць посттраўматычнае стрэсавае засмучэнне.

Ва УАЗ «Віцебскі абласны клінічны цэнтр псіхіятрыі і наркалогіі» з ліку спецыялістаў-урачоў і псіхолагаў створаны мабільныя групы і брыгады для аказання экстраннай псіхіятрычнай, псіхалагічнай дапамогі пацярпелым пры стыхійных бедствах, аварыях на транспарце і вытворчасці, дзеяннях тэрарыстаў.

Таксама арганізавана і ажыццяўляецца кругласутачнае дзяжурства спецыялістаў-псіхолагаў установы, гатовых прыбыць у любую кропку Віцебскай вобласці для аказання экстраннай псіхалагічнай дапамогі пацярпелым пры надзвычайных сітуацыях.

У цяперашні час у Беларусі дзейнічае кругласутачная служба экстраннай псіхалагічнай дапамогі па адзіным нумары 133 (тэлефон даверу УАЗ «Віцебскі абласны клінічны цэнтр псіхіятрыі і наркалогіі» – 61-60-60).

Па сваіх сацыяльна-эканамічных наступствах псіхічныя засмучэнні да пачатку 21 стагоддзя ў развітых краінах свету ўвайшлі ў тройку лідараў сярод усіх форм захворванняў чалавека, саступаючы, па сутнасці, толькі сардэчна-сасудзістай паталогіі. Сёння 5 з 10 асноўных прычын непрацаздольнасці абумоўлены псіхічнымі і паводніцкімі засмучэннямі. На бягучы момант у свеце прыкладна 450 мільёнаў чалавек пакутуюць ад псіхічных захворванняў, у тым ліку прыкладна 70 мільёнаў хворыя на алкагалізм, 50 мільёнаў – на эпілепсію, 24 мільёны – на шызафрэнію. Штогод 1 мільён чалавек канчаюць жыццё самагубствам, што перавышае колькасць ахвяр ваенных канфліктаў, ад 10 да 20 мільёнаў чалавек на працягу года здзяйсняюць спробы самагубства.

Паводле даследаванняў, сярод пацыентаў, якія назіраюцца ва ўстановах аховы здароўя першаснага звяна, тымі ці іншымі псіхічнымі захворваннямі пакутуе 20-25%, гэта значыць кожны пяты ці чацвёрты спажывец медыцынскай дапамогі. Да найбольш распаўсюджаных форм псіхічнай паталогіі адносіцца дэпрэсія - ёю пакутуе больш за 5-6% дарослага насельніцтва. Распаўсюджанасць яе сярод пацыентаў першаснага звяна аховы здароўя знаходзіцца на ўзроўні 10%, саступаючы распаўсюджанасці толькі артэрыяльнай гіпертэнзіі. З гэтага вынікае, што на сённяшні дзень выяўленне і лячэнне распаўсюджаных форм псіхічнай паталогіі ў агульным ахове здароўя адносіцца да найбольш актуальных праблем.

У Рэспубліцы Беларусь дзяржава надае вялікую ўвагу захаванню і ўмацаванню псіхічнага здароўя грамадзян. Аказанне псіхіятрычнай дапамогі ў Рэспубліцы Беларусь ажыццяўляецца сеткай арганізацый аховы здароўя на розных узроўнях аказання псіхіятрычнай дапамогі (раённым, гарадскім, абласным, рэспубліканскім) у амбулаторных, стацыянарных умовах, а таксама ва ўмовах аддзяленняў дзённага знаходжання. Інфармацыя аб атрыманні такой дапамогі даступная ў сродках масавай інфармацыі, сетцы Інтэрнэт і на інфармацыйных стэндах устаноў аховы здароўя. Дзяржава робіць шмат для прафілактыкі і лячэння псіхічных расстройстваў, аднак, шмат у чым псіхічнае здароўе залежыць ад самога чалавека.

На жаль, сярод насельніцтва існуе памылковае перакананне аб тым, што зварот да псіхіятра, псіхатэрапеўта, псіхолага з'яўляецца чымсьці ганебным і цягне за сабой сацыяльныя наступствы. У перыяд узнікнення псіхічных, псіхалагічных праблем неабходна думаць пра здароўе, якасць жыцця, а не прытрымлівацца памылковых перакананняў.

Існуючая сістэма аказання псіхіятрычнай дапамогі прадугледжвае ўсталяванне дыспансернага назірання толькі над пацыентамі, якія пакутуюць цяжкімі, хранічнымі псіхічнымі расстройствамі.

Саматычнае і псіхічнае здароўе ўзаемазвязаны, зварот да ўрача-псіхіятра-наркалога і ўрача-псіхатэрапеўта не цягне за сабой сацыяльных абмежаванняў і сведчыць аб рацыянальным стаўленні грамадзян да свайго здароўя.

Напярэдадні Сусветнага дня псіхічнага здароўя жадаем усім навучыцца захоўваць заўсёды спакой і ўпэўненасць у сабе, праяўляць толькі добрыя эмоцыі і шчырыя пачуцці, шанаваць моманты радасці, якімі напоўнена наша жыццё.

Галоўны пазаштатны спецыяліст

па псіхіятрыі галоўнага ўпраўлення

па ахове здароўя Віцебскага аблвыканкама

І.В. Панамароў