Дзень без тытуню. Прафілактыка анкалагічных захворванняў

На цяперашні час распаўсюджанасць курэння застаецца адной з найважнейшых праблем аховы здароўя і грамадства ў цэлым. Нягледзячы на здавальную «лёгкасць» курэння: «усяго толькі шкодная звычка, гэта не алкагалізм і наркаманія», менавіта курэнне наносіць найбольшую шкоду здароўю грамадства. У развітых краінах у мужчын спажыванне тытуню адказнае за 26,3% усіх выпадкаў смяротнасці, а кожная выкуранае цыгарэта скарачае жыццё на 14 хвілін.

Курэнне з'яўляецца адной з самых распаўсюджаных і небяспечных прычын развіцця злаякасных захворванняў. Даказана сувязь тытунекурэння з 12 формамі раку: лёгкага, стрававода, гартані і паражніны рота, мачавога пузыра, падстраўнікавай залозы, ныркі, страўніка, малочнай залозы, шыйкі маткі і інш. Ні адзін орган не пакутуе ад курэння ў такой ступені, як лёгкія. На 1 куб. см. тытунёвага дыму налічваецца да 600 тысяч часціц сажы, якія асядаюць у бронхах і лёгкіх. Нікацін змяшчае цэлы шэраг ядаў, якія паглынаюцца курцам: аміяк, угарны газ, анілін, серавадарод, сінільная кіслата, канцэрагенныя вуглевадароды, якія выклікаюць рост злаякасных пухлін.

Курэнне – гэта магутны фактар рызыкі развіцця не толькі анкалагічных захворванняў, але і сардэчна-сасудзістых паталогій, хранічнага бранхіту, інсультаў і праблем з рэпрадуктыўнай сістэмай.

За апошнія 5 гадоў колькасць спажыўцоў электронных цыгарэт, вейпаў і сістэм нагрэвання тытуню вырасла ў 20 разоў. 90% курцоў пачынаюць паліць ва ўзросце да 25 гадоў. Працяглае курэнне вейпа з безнікацінавымі вадкасцямі аслабляе імунітэт, пашкоджвае тканіны лёгкіх і сэрца, выклікае кагнітыўныя парушэнні, спрыяе павышэнню артэрыяльнага ціску, правакуе рызыку развіцця сардэчна-сасудзістых захворванняў.

Небяспека электроннай цыгарэты ў тым, што абмежавальніка ў такога прыстасавання няма, таму чалавек можа не выпускаць яго з рук увесь дзень, а перакананне ў бяспецы гаджэта дазваляе чалавеку пачынаць паліць без абмежавання.

Суб'ектыўнай памылкай пры спробе адмовіцца ад звычайных цыгарэт з'яўляецца пераход на электронныя цыгарэты. У адрозненне ад курэння звычайных цыгарэт, пры выкарыстанні электронных цыгарэт хуткасць удыхаемага паветра вышэйшая, а працягласць зацяжкі большая, бо гэта неабходна для выпрацоўкі аэразолю. У параўнанні са звычайнымі цыгарэтамі, памер і фракцыя ультрадробных часціц аэразолю ў электронных цыгарэтах адрозніваюцца. Так, канцэнтрацыя цвёрдых часціц памерам менш за 1 мкм складае 14 мкг/м³ для электронных цыгарэт і 80 мкг/м³ для звычайных цыгарэт, канцэнтрацыя цвёрдых часціц памерам менш за 10 мкм – 52 і 922 мкг/м³ адпаведна. Разам з тым, пры аднакратнай зацяжцы, калі аэразоль не паспявае прыйсці ў раўнаважны стан, ён змяшчае пераважна больш дробныя часціцы памерам 100-600 нм, што аналагічна складу звычайнага тытунёвага дыму. Таму пры курэнні вейпа ў лёгкія трапляе яшчэ большая колькасць шкодных рэчываў.

Адмова ад тытунекурэння, курэння вейпаў, з улікам працэсаў дэзінтаксікацыі з вывядзеннем з арганізма былых курцоў метабалітаў злучэнняў тытуню, уключаючы канцэрагены, значна зніжае верагоднасць захворвання на рак – у параўнанні з асобамі, якія працягваюць паліць, па́рыць. Так, спыненне курэння зніжае рызыку захворвання на рак лёгкага: ужо праз 5 гадоў частата такога захворвання пачынае зніжацца, а праз 20 гадоў пасля спынення набліжаецца да такога ў некурцоў.

Важна ведаць, што адбываецца з арганізмам, калі мы адмаўляемся ад курэння?

Ужо праз 20 хвілін ваш артэрыяльны ціск і частата сардэчных скарачэнняў нармалізуюцца. Гэта звязана з тым, што пры траплянні нікаціну ў арганізм адбываецца выдзяленне гармона адрэналіну. Пры гэтым адбываецца пачашчэнне сардэчнага біцця і звужаюцца сасуды.
Праз 12 гадзін узровень угарнага газу ў крыві падае да нармальнага ўзроўню, пры гэтым арганізм пачынае насычацца кіслародам. Гэта зніжае агульную гіпаксію тканін і паляпшае агульны стан арганізма.
Праз 48 гадзін пасля адмовы ад курэння нікацін і прадукты яго распаду цалкам выводзяцца з арганізма. На гэтым этапе пачынаюць аднаўляцца пашкоджаныя нервовыя канчаткі. Гэта можна заўважыць па паляпшэнні смакавых адчуванняў, бо пры курэнні адбываецца атрафія адчувальных сасочкаў мовы.

У перыяд ад двух тыдняў да трох месяцаў пасля адмовы ад нікаціну адбываецца паляпшэнне кровазвароту і працы лёгкіх. Кашаль і дыхавіца паступова праходзяць, як правіла, гэты працэс займае каля дзевяці месяцаў. У гэты час таксама аднаўляюцца пашкоджаныя вейкі лёгачнага эпітэлію, якія ачышчаюць лёгкія ад слізі і змяншаюць рызыку ўзнікнення інфекцый.
Праз год удвая зніжаецца рызыка ўзнікнення атэрасклерозу каранарных артэрый і ішэмічнай хваробы сэрца. Праз пяць гадоў верагоднасць з'яўлення раку горла, стрававода і мачавога пузыра скарачаецца ўдвая. Рызыка ўзнікнення інсульту зніжаецца да ўзроўню некурца. Праз 10 гадоў рызыка памерці ад раку лёгкіх удвая меншы, чым у тых, хто ўсё яшчэ паліць.
Праз 15 гадоў стан здароўя становіцца амаль такім жа, як у людзей, якія ніколі ў жыцці не палілі. Рызыка ішэмічнай хваробы сэрца роўны рызыцы некурца.

Разумнае стаўленне да свайго здароўя і здароўя блізкіх можа дапамагчы пазбегнуць такога сур'ёзнага захворвання, як рак. Курэнне пагаршае наша здароўе, робіць нас залежнымі, забруджвае ўсё вакол, шкодзіць навакольным і ў многіх выпадках прыводзіць да хуткага старэння і ранняй смерці. Неабходна памятаць, што лепшае і надзейнае лячэнне любой хваробы – гэта прафілактыка! Кожная зламаная цыгарэта, кожная размова пра шкоду нікаціну ўносіць свой уклад у агульную справу – захаванне здароўя чалавека!

Аддзел грамадскага здароўя ДУ «ВАЦГЭ і АЗ», 2025 г.